على محمدى خراسانى

29

شرح رسائل (فارسى)

اهمال و ناديده گرفتن دلالت اصليه و اصل دلالت و طرح يك دليل بطور كلى و يا اهمال دلالت تبعيّه و ضمنيه اهمال اين دلالت از اهمال دلالت اصليه اولويت دارد و هذا هو معنى الجمع بين الدليلين . قوله : و لا يخفى : مقدمه : چنان كه قبلا گفته شد مراد از جمع ، جمع دلالى است و كارى به سند ندارد و جمع دلالى هم دو شعبه دارد . 1 - جمع عرفى يا مقبول 2 - جمع عقلى كه قبلا معنا شد حال عند المشهور از قديم الايام موضوع قاعده وسيع بوده و شامل هر نوع جمع و توجيهى مىشد . و شاهد مطلب وجوه جمعى است كه در سخنان شيخ طوسى - علامه محقق ، شهيدين و . . . وجود دارد ولى عند المتأخرين از شيخ انصارى و ديگران الى يومنا هذا قاعدهء مذكور منحصر به جمع عرفى بوده و همان است كه اولويت دارد و پشتوانه‌اش بناء قطعيه عقلائيه است . با عنايت به اين مقدمه مىگوئيم : مرحوم شيخ مىفرمايد : ظاهر قضيهء مذكور اطلاق دارد و لفظ الجمع مفرد محلى بلام و اطلاق دارد و نيز مهما امكن هم اعم از امكان عرفى و عقلى است و خلاصه شامل جمع عرفى و عقلى هر دو مىشود ولى لا يخفى كه نتوان به اين اطلاق عمل كرد و بايد منحصر كنيم در جمع‌هاى عرفى و ما به چهار دليل ثابت مىكنيم كه اين قاعده به اطلاقش باقى نيست . 1 - اگر اين قاعده به اطلاقش باقى مانده و جمع عقلى را هم شامل شود لازم مىآيد سدّ باب ترجيح و اللازم باطل فالملزوم مثله . بيان ملازمه : روايات فراوانى داريم تحت عنوان اخبار علاجيه كه اين روايات بعدا نقل خواهد شد و دلالت دارند بر اينكه در متعارضين وظيفهء ما ترجيح