2 - عام مجموعى كه در آن مجموع افراد من حيث المجموع موضوع واحدى را تشكيل مىدهند و حكم واحدى هم دارند و آن اينكه با اتيان مجموع يك اطاعت و ثواب و با ترك مجموع [ چه به ترك كل و يا بعض ] يك عصيان و عقاب بيشتر وجود ندارد . 3 - عام بدلى كه در آن يك فرد از افراد كلّى و طبيعت به صورت على البدل و لا على التعيين موضوع الحكم است مثل اعتق أية رقبة شئت يا اىّ عام شئت و . . . همچنين عام ازمانى نيز داراى اين سه قسم مىباشد : 1 - عام استغراقى و آن عبارتست از اينكه هر زمانى كه گنجايش انجام مأمور به را دارد مستقلا ملاحظه شده و علىحده موضوع الحكم است بدون اينكه به زمان قبل يا بعد ارتباطى داشته باشد و به تعدّد ازمان اطاعتها و معصيتها نيز متعدد مىشوند و كذلك الثواب و العقاب . 2 - عام مجموعى كه مجموع ازمنه روىهم‌رفته يك موضوع و داراى يك حكم هستند و يك ثواب و عقاب بيش نيست . 3 - عام بدلى كه يك زمان از ازمنهء متعدّده على البدل موضوعيت دارد مثل افعل كذا فى اىّ زمان شئت . ج : در عام ازمانى گاهى زمانهاى مختلف به صورت افرادى ملاحظه مىشوند يعنى مولى در مقام خطاب و در لسان دليل هريك از اين ازمنه را استقلالا موضوع حكم قرار مىدهد همان گونه كه در عالم افرادى استغراقى مطلب از اين قرار بود و بالنتيجه اگر فرضا تنها عام افرادى داشته باشيم بنام اكرم العلماء و در خارج يك هزار فرد داشته باشد به تعداد افراد هزار تكليف درست مىشود و اگر فرضا تنها عام ازمانى داشته باشيم بنام اكرم زيدا فى كل يوم و در خارج هزار روز متصور باشد به تعداد ازمان هزار تكليف ثابت مىگردد و اگر هم عام افرادى و هم ازمانى داشته باشيم بنام اكرم العلماء فى كل يوم