منظور از مبادى تصوريه عبارتست از مجموعه تصورات و تعريفاتى كه در يك علم انجام مىگيرد از قبل تعريف موضوع علم - اجزاء آن [ اگر مركب باشد ] - جزئيات آن [ اگر كلى باشد ] اصطلاحات مورد استفاده در علم و . . . كه تا اين تصورات حاصل نشود هيچ تصديقى حاصل نمىشود خواه اين تصورات را شرط التصديق بدانيم و خواه شطر التصديق . و منظور از مبادى تصديقيه عبارتست از مجموعهء قضايا و تصديقاتى كه استدلالات يك علم و استنتاجات متوقف بر آنها است و تا ابتدا اين تصديقات حاصل نشود هرگز نتوان استدلال كرد و نتيجه گرفت . فى المثل اوّل بايد اصل وجود موضوع علم را ثابت كنيم تا بعد توانيم از احوالات و عوارض آن بحث كنيم چرا كه ثبوت شىء لشيء فرع لثبوت المثبت له يا مثلا براى تصديق به اينكه عالم حادث است نخست بايد تصديق كنيم به اينكه عالم متغيّر است آنگاه اين را صغرى قرار دهيم و سپس تصديق كنيم كه هر متغيرى حادث است و اين را كبرى قرار دهيم تا بعد بتوانيم نتيجه بگيريم . فالعالم حادث آنگاه مبادى تصديقيه تقسيماتى دارد از قبيل مبادى قريبه و بعيده و از قبيل مبادى نظريه و بديهيه و . . . كه بايد از كتب مناطقه جستجو كرد . مطلب دوّم : در رابطه با موضوع علم اصول ميان اصوليّين اقوالى مطرح است ، قول مشهور اينست كه موضوع علم اصول ادلّه اربعه [ كتاب - سنت - اجماع و عقل ] است و مادر علم اصول از عوارض و احوالات اين‌ها صحبت مىكنيم منتها خود مشهور اختلاف دارند كه آيا موضوع علم اصول ادلّه اربعه با وصف دليليت و حجيّت است به گونه اينكه وصف دليليت هم داخل در موضوع و قيد آنست ؟ و يا موضوع آن ذوات ادلّه اربعه با قطع نظر از وصف دليليت است ؟ مرحوم محقق قمى مدّعى شده كه موضوع ادلّه اربعه با وصف دليليّت است يعنى الكتاب الذى هو دليل و حجّة موضوع است آنگاه بحث از حجيت و دليليت كتاب بحث از اصل ثبوت موضوع خواهد بود كه بايد ابتدا موضوع ثابت شود تا