على محمدى خراسانى

56

شرح رسائل (فارسى)

به تحقّق متعبّديه يعنى واجب واقعى على كلّ حال نه اينكه على تقدير حاصل شده باشد دون تقادير ديگر . ( تنبيه سوّم ) حالا كه بنا شد احتياط كنيم و جميع محتملات را بجا آوريم آيا وجوب هريك از محتملات يك وجوب عقلى و ارشادى و از باب مقدّمهء علميه و جهت احراز واقع است ؟ يعنى اين‌گونه نيست كه ما تعبّدا هركدام از محتملات را بجا آوريم بلكه هدف احراز واقع است و همان مطلوب است لا غير ، يا اينكه وجوب اتيان به هركدام يك وجوب شرعى و مولوى و تعبّدى است يعنى ما كارى به واقع نبايد داشته باشيم بلكه در ظاهر بايد تمامى اين محتملات را انجام دهيم ؟ مرحوم شيخ مىفرمايد : به عقيدهء ما اين وجوب يك وجوب عقلى و ارشادى است يعنى عقل حكم مىكند به لزوم اتيان جميع محتملات از باب مقدّمهء علميه كه هدف علم به امتثال واقع است و گرنه خود محتملات خصوصيتى ندارند ولى جماعتى مدّعى هستند كه اين وجوب ، شرعى است و مخالفت آن علىحده داراى ثواب و عقاب است و دو دليل مىآورند : 1 - اخبار احتياط كه در آنها امر شده‌ايم به احتياط عند الشبهة ولى ما سابقا از اين اخبار جواب داديم و حمل كرديم بر ارشاد مشترك و در ما نحن فيه ارشادشان وجوبى است ولى زائد بر حكم عقل نيست . 2 - استصحاب وجوب تكرار كه سابقا به سه شكل مطرح شد و از