شياطين جنّى و انسى و دشمنان اسلام و كفار و منافقين مانع شده‌اند از وصول آن خطاب بدست ما كمااينكه از خيلى از امور مانع شدند مربوط به شارع نيست و او در ابلاغاتش كوتاهى نكرده و در يك كلام تكليف به مجملات ذاتيّه با تاخير بيان از وقت عمل قبيح است نه مجملات عرضيّه . امّا از طرفى ما آيندگان هم كه الآن با اين خطابات به ظاهر مجمل روبرو مىشويم كه مقصّر نيستيم آيا شارع مقدّس يا عقل براى اين جهت فكرى كرده‌اند ؟ آرى در مرحلهء اوّل مراجعه كنيم به قواعد كليه‌اى كه شرع مقدس براى اين‌گونه حالات اضطرارى قرار داده اگر از ادلّهء شرعيه برائت را فهميديم فهو المطلوب و اگر احتياط را باز فهو المطلوب و امّا اگر دستمان از موازين شرعيه كوتاه شد در اثر اينكه مثلا گفتيم ادلّهء برائت مربوط به شبهات بدويّه است و اوامر احتياط هم ارشادى هستند و تابع حكم عقل مىباشند آنگاه نوبت مىرسد به اينكه عقل خود را قاضى قرار داده و از حكم حجّت باطنى متابعت كنيم و بايد ببينيم كه آيا عقل در چنين مواردى كه علم اجمالى است و خطاب واقعى از ما پنهان است حكم به تنجّز تكليف واقعى و لزوم احتياط مىكند و يا برائت جارى كرده و به علم اجمالى اعتنا نمىكند ؟ مرحوم شيخ مىفرمايد : ما مدّعى هستيم كه عقل ما احتياط را برمىگزيند از باب اينكه : اجمالا مىدانيم وجوبى هست ولى واجب و مكلف به مردد است بين ظهر و جمعه و لذا هر طرف را ترك كنيم احتمال عقاب مىدهيم و دفع عقاب محتمل واجب است پس از باب مقدمه علميه همهء اطراف را بجا مىآوريم .