جمع كرده و احتياط كنيم هم ظهر و هم جمعه بخوانيم و خلاصه اينكه : منطوق اخبار مىگويد : خصوص هريك از ظهر يا جمعه داراى وجوب واقعى و نفس الامرى نيستند بدين معنا كه : به ظهر كه مىرسيم شك داريم كه آيا واجب واقعى نفسى و استقلالى همين است يا نه اصل برائت جارى كرده و در ظاهر حكم به عدم آن مىكنيم و هكذا نسبت به وجوب جمعه ، ولى منطوق اخبار به ضميمه حكم عقل مىگويد : خصوص هريك از ظهر و جمعه در ظاهر واجب به وجوب مقدمى هستند و از باب مقدمه علميه بايد اتيان شوند و منافاتى نيست بين اينكه چيزى در ظاهر وجوب واقعىاش نفى شود ولى وجوب ظاهرى مقدّمىاش اثبات شود كمااينكه منافاتى نيست ميان اينكه چيزى در واقع وجوب ذاتى نداشته باشد ولى در واقع وجوب غيرى و مقدمى داشته باشد [ همانند وضو نسبت به نماز ] و تناقضى هم نيست زيرا كه نفى و اثبات بر دو موضوع وارد شده يكى وجوب ذاتى و ديگرى وجوب غيرى بودن . قوله : و اعلم : سخنان ميرزاى قمى : به عقيده من علم اجمالى كالجهل رأسا بوده و منجّز تكاليف واقعيه نيست . چه در مواردى كه منشأ دوران فقدان نص باشد و چه اجمال و يا تعارض نصوص و اگر ما باشيم و علم اجمالى بايد بگوئيم در حكم شك بدوى است و قابل اعتنا نيست . دليل مطلب : اگر علم اجمالى مؤثر باشد مستلزم تكليف به مجمل