از اين امر مشتبه اجتناب كنيم و مخالفت آن عقاب‌آور است چه در واقع هم حرام باشد يا خير و قائلين به حرمت واقعيه منظورشان اينست كه ما اصلا كارى به ظاهر و عنوان مشتبه بما هو مشتبه نداريم و منظورمان اين نيست كه علاوه بر شرب توتون عنوان مشتبه نيز داراى حرمت واقعيه است بلكه منظور ما از حرمت واقعى اينست كه در ظاهر و تعبدا حرمتى نيست بلكه هرچه هست مربوط به واقع است پس اگر شرب توتون در واقع و نفس الامر حرام باشد عقاب بر همان واقع است و اگر در واقع حرام نباشد پس عقابى نيست و مشتبه بما هو مشتبه هم كه عقاب ندارد . سؤال : جناب شيخ از كجا مىفرمائيد منظور آنها از حرمت واقعى اينست ؟ جواب : از سخن آقا وحيد بهبهانى كه در ردّ استدلال اخبارى به اخبار تثليث فرموده : اين احاديث دلالت بر حظر و منع از ارتكاب مشتبه بما هو مشتبه ندارد بلكه مقتضاى آنها اينست كه اگر كسى شبهه را مرتكب شد و اتّفاقا در واقع هم حرام بود عقاب دارد بدنبال اين سخن فرموده : « و يخطر ببالى انّ من الاخباريين من يقول بهذا المعنى » پس گويا پنج قول به اخبارى نسبت داده شد . قوله و لعلّ : شيخ اعظم مىفرمايد : گويا قائل به حرمت واقعى به معناى چهارمى همان سخنى را مىگويد كه ما قبلا گفتيم و آن اينكه : اوامر احتياط عموما از قبيل اوامر اطباء هستند يعنى ارشاد به واقع است و از سوى اوامر حكم جديد تعبدى درست نمىشود با اين تفاوت كه اين قائل اوامر احتياط را ارشادى وجوبى مىگيرد . امّا ارشادى براى اينكه در اين اوامر حكمت حكم كه يك امر عقلى