على محمدى خراسانى
31
شرح رسائل (فارسى)
حرمت پيدا نكنى حكم به حليّت كن سپس به سه روايت اشاره مىكنند . 1 - امام ( ع ) فرموده : كل شىء لك حلال حتى تعلم انه حرام ، در اين حديث كلمه كلّ شىء عموميّت دارد و هم شامل مىشود موضوعات كلّى نظير شرب توتون را كه شبهه حكميه است و هم موضوعات جزئيّه مثل : هذا المائع و هذا اللحم و هذه المرأة و . . . را و در هر دو حكم به حليّت كرده . 2 - امام ( ع ) فرموده : كل شىء فيه حلال و حرام فهو لك حلال ، كيفيت استدلال به اين حديث هم سابقا در پايان اخبار البراءة ذكر شد كه سيد صدر فرمايشاتى داشت و شيخ اعظم در جواب احتمالاتى درست كردند و بالاخره نتيجه گرفتند كه : فالرواية مختصة بالشبهة فى الموضوع . 3 - جناب علّامه در تذكره و به تبع ايشان گروهى از متأخرين در باب موضوعات به روايت مسعدة بن صدقه تمسك كردهاند كه در آن حديث ابتدا امام ( ع ) فرموده : كل شىء لك حلال حتى تعلم انه حرام بعينه فتدعه من قبل نفسك سپس امام ( ع ) سه مثال ذكر نموده : الف : جامهاى را از كسى خريدهاى و پوشيدهاى اينكه شك دارى كه آيا تصرف در آن برايت حلال است يا حرام ؟ چون احتمال مىدهى كه فروشنده آن را سرقت كرده و به تو فروخته ؟ بگو الاصل الاباحة . ب : عبدى را ابتياع نمودهاى ولى الآن نمىدانى آيا تصرف در آن و استعمال آن در اعمال جايز است يا خير ؟ منشأ شك تو اينست كه احتمال مىدهى اين شخص حرّ است ولى آمده خود را فروخته به ادعاى دروغين اينكه از مولاى جعلىاش وكالت در بيع نفسش گرفته و يا شايد مجبورش كرده و او را به تو فروختهاند و در واقع عبد نيست و يا شايد فريبش داده و وعدههائى دادهاند و فروختهاند پس تو حق ندارى از او كار بكشى ؟ بگو الاصل الاباحة .