يا عبارتست از صوتى كه هم مطرب باشد [ يعنى متناسب با مجالس لهو و لعب و طرب باشد ] و هم مرجّع باشد [ يعنى غلطاندن صدا در گلو و يا چهچهه ] . در اينجا قدر متيقن همان صوت مطرب مرجّع است ولى در دو قسم ديگر شك داريم و لذا اگر صوتى از قسم اوّل بود نمىدانيم غنا هست يا نه ؟ و يا از قسم دوّم بود نمىدانيم غناء هست يا نه ؟ در نتيجه نمىدانيم كه آيا مراد شارع هست يا نه ؟ . و در نتيجه شك مىكنيم كه آيا حرام است يا حلال ؟ . 2 - و گاهى اجمال لفظ از ناحيه مراد متكلم است يعنى معناى موضوع له را مىدانيم ولى مراد شارع مجمل است فى المثل خمر به حسب لغت هم بر خمر مسكر صدق مىكند و هم بر خمر غير مسكر حال اجماع كه دليل لبّى باشد قائم شد بر اينكه خمر حرام است ولى نمىدانيم كه مراد شارع خصوص خمر مسكر است يا مطلق ؟ و دليل ما هم اجماع است نه دليل لفظى كه اطلاق داشته باشد لذا قدر متيقن را مىگيريم و در ما زاد مشكوك امر بر ما مجمل و مشتبه مىشود كه آيا اين هم مراد شارع هست يا نه ؟ . با حفظ اين مقدمه مىگوئيم : اقوال در مسئله اجمال نص همان اقوال در مسئله فقدان نص است يعنى اصوليين برائتى شده و اخباريين احتياطى هستند و ادلّه طرفين در مسئله همان ادلّه است كه در فقدان نص آمد و به نظر ما حق در اين مسئله همان قول به برائت است همانند مسئله اوّل طابق النعل بالنعل بعضىها پنداشته‌اند كه در مواردى كه اجمال در لفظ دالّ بر موضوع الحكم باشد چه شك ما در اصل معناى موضوع له باشد همانند مثال غناء و چه شك ما در مراد شارع باشد همانند مثال خمر غير مسكر در هر دو شبهه ، شبهه