( اشكال پنجم ) مقدّمه : اخبار گاهى از حكمى از احكام شرعيه است مثلا زراره مىگويد : قال ابو عبد اللّه ( ع ) : صلاة الجمعة واجبة و . . . و گاهى از موضوع از موضوعات خارجيه است مثلا شخصى مىگويد : فلان قبيله اسلام آورد يا فلان گروه كافر و مرتد شد و . . . حال در باب موضوعات خارجيه بالاجماع خبر عدل واحد كافى نيست بلكه در بيشتر موارد خبر عدلين لازم است [ فاستشهدوا شهيدين من رجالكم ] و در بعض موارد هم مثل اخبار به ارتداد قبيله‌اى اخبار چهار عادل لازم است امّا در باب احكام محلّ بحث است كه آيا خبر عدل واحد كافى است يا خير ؟ با حفظ اين مقدّمه مستشكل مىگويد : مورد خود آيهء نبأ و شأن نزول آن در رابطه با موضوعى از موضوعات خارجيه است كه همانا خبر دادن وليد بن عتبه از ارتداد قبيلهء بنى المصطلق باشد « صغرى » و در موضوعات خارجيه نمىتوان به مفهوم آيه عمل نموده و حكم كرد به حجيت خبر عدل واحد « كبرى » پس در مورد خود آيه نمىتوانيم به مفهوم آيه عمل كنيم « نتيجه » . حال كه در مورد خود آيه نمىتوان به مفهوم آن عمل كرد به ناچار بايد مفهوم آيه را طرح نموده و قائل شويم به اينكه در مورد احكام هم كه محل بحث ما است نتوان به مفهوم آيه عمل نموده و حكم به حجيّت خبر عدل واحد نمود بدليل اينكه عند جميع العقلاء قبيح و مستهجن است كه به كلام در مورد خودش عمل ننموده و در ساير موارد بخواهيم بدان عمل كنيم [ فى المثل : مولى فرمود : لا تنقض اليقين بالوضوء بالشك كه مورد سخن وضو است حال ما در باب وضو به اين قانون عمل ننموده برويم در ابواب ديگر فقيهه بدان عمل كنيم