اينجا صدق العادل اين اخبار عمرو را شامل نيست چون قطع نظر از آيه اخبار عمر وى در كار نيست و حكم براى خود موضوع درست كن نيست امّا اين از ناحيه قصور لفظى است ولى به تنقيح مناط شامل است . 2 - شخصى به نام زيد مثلا به فردى از غلامان امير مىگويد : امير به من گفته كه به تو بگويم كه به خبرها و گزارشهاى من ترتيب اثر ندهى حال اين سخن و لو بظهور لفظى خود را شامل نيست بلكه انصراف دارد امّا با تنقيح مناط خود را شامل است و آن غلام معذور نيست اگر به اين لا تعمل باخبارى گوش فرا دهد . پس با تنقيح مناط خبر المفيد و . . . . هم در صدق العادل داخل مىشود . 4 - جواب چهارم كه با كلمهء بل ترقى شروع مىشود آنست كه : نه تنها از راه تنقيح مناط ثابت مىكنيم كه صدق العادل خبر مفيد را شامل است بلكه از راه ظهور لفظى و عموميت هم اين معنا قابل اثبات است بيان ذلك : مقدمه : در منطق آموخته‌ايم كه قضيه موجبه در تقسيمى به خارجيه و حقيقيه منقسم مىشود منظور از خارجيه آن قضيه‌اى است كه حكم در آن براى افرادى كه بالفعل در خارج موجود هستند ثابت شود همانند كل من فى العسكر قتل ، اخذت كل رمانة فى البستان ، كل ما فى الصندوق نهب و . . . و منظور از قضيه حقيقيه اعم است از اينكه افراد موضوع در خارج بالفعل موجود باشند و يا مقدرة الوجود باشند يعنى فرض وجود آنها شود مثل كل انسان حيوان اى كل ما يوجد فى الخارج و يوصف بانه انسان ، يوصف بانه حيوان ناطق ، حال قضاياى شرعيه از نوع قضاياى حقيقيه هستند يعنى شارع مقدس فرض وجود موضوع را نموده و حكم بار مىكند و كارى با مصاديق خارجيه تنها ندارد . با اين محاسبه در ما نحن فيه موضوع خبر العدل است و حكم وجوب تصديق و قضيه صدق العادل يا خبر العدل يجب تصديقه يك قضيه حقيقيه است