على محمدى خراسانى
54
شرح رسائل (فارسى)
فاسقى را كه اطمينانآور باشد ؟ على القاعده بايد مقيّد مىكرد چرا مطلق آورده ؟ جواب : اولا نود و نه و نيم درصد خبرهاى فاسق اطمينانآور نيست و تبين در آنها لازم است و آن نيم درصد باقيمانده بقدرى ناچيز است كه به حكم النادر كالمعدوم به حساب نمىآيد پس بقول مطلق مىتوان گفت : خبر فاسق حجت نيست و ثانيا در همان موارد نادرى هم كه از خبر فاسق اطمينان حاصل مىشود مىگوئيم : اطمينان حاصله از خبر فاسق با اطمينان حاصله از خبر عادل قابل مقايسه نيست زيرا كه اطمينان در خبر عادل يك اطمينان مستقر و پابرجائى است كه به آسانى قابل زوال نيست امّا اطمينان حاصل از خبر فاسق ، امرى بدوى و ظاهرى و متزلزل است يعنى هنگامى كه به اين نكته توجه مىكنيم كه تا به حال از اين مخبر كذبى نشنيدهايم و يا به او اعتماد داريم كه اهل دروغ نيست لذا يك اطمينان صورى به خبر وى پيدا مىكنيم امّا به مجرّد توجه به اينكه اين آقا فاسق است و از هر خطا و جنايت و معصيتى رادع و مانع ندارد احتمال تعمد كذب در اين خبر براى ما قوت مىگيرد و در نتيجه آن اطمينان از بين مىرود و لذا قابل مقايسه با خبر عادل نيست حال آيه شريفه در مقام ارشاد به اين نكته است كه مناط عمل شما اطمينان مستقر باشد نه اطمينان بدوى ، سؤال 2 : اگر مراد از تبيّن ، تحصيل اطمينان باشد و منظور آيه اين باشد كه مناط فعل شما اطمينان بايد باشد لازمهاش آنست كه امر فتبينوا كه دالّ بر وجوب تحصيل اطمينان است امرى عبث و لغو و بلا فائده باشد زيرا كه عقل هر عاقلى حكم مىكند كه تا مطمئن نشوى اقدام نكن چه در خبر عادل و چه فاسق فلا حاجة الى امر الشارع فهو عبث و لغو ، جواب : آيه شريفه در مقام ارشاد به اين نكته است كه ايها العاقلون