على محمدى خراسانى

80

شرح رسائل (فارسى)

برهان لمّى يعنى از علت به معلول رسيدن چنان كه در حسن عدل و قبح ظلم و . . . مطلب از همين قرار است 4 - در قسمت عمدهء مسائل اعتقادى هم عقل كارآئى دارد و مىتوان با پاى عقل آن مسائل را ادراك كرد يعنى تقريبا تمام مسائل اعتقادى كه عدم اعتقاد به آنها موجب كفر و شرك و هلاك ابدى است با عقل فطرى يا استدلالى مىتوان به آن رسيد از قبيل اثبات صانع ، اثبات توحيد ، صفات خداوند - افعال خداوند ، عدل خداوند ، ضرورت بعثت انبياء و بيان نبوت خاصه ، اثبات اصل معاد كه از عشق بشر به بقاء و جاودانگى سرچشمه مىگيرد و امثال اين امور كه عموما با استدلال قابل قبول است و مىتوان درك كرد و امّا مقام دوّم : به صورت فهرست‌گونه مواردى را كه نبايد خيلى با عقل بازى كرد و به آن بها داد و برآن تكيه نمود ذيلا مىآوريم : 1 - در بخش عمدهء احكام شرعيه كه از دسترس عقل خارج است و صد در هزار توقيفى است يعنى توقف دارد بر شنيدن از شارع ميدان كاربرد عقل نيست فى المثل اگر از عقل بپرسى در طول سال يك ماه روزه واجب است يا كمتر يا بيشتر ؟ جوابى ندارد و نمىداند اگر از عقل بپرسى در يك شبانه روز چند نماز واجب است ؟ پنج تا ؟ يا كمتر و بيشتر ؟ باز نمىداند اگر از عقل بپرسى نماز ظهر آيا چهار ركعت است ؟ يا بيشتر ؟ يا كمتر ؟ باز هم نمىداند و اگر . . . و اگر . . . و اگر . . . ؟ باز هم جواب همان است . اين موارد را بايد از لسان مبارك شارع شنيد و اين اختصاص به احكام