على محمدى خراسانى
51
شرح رسائل (فارسى)
در آخر مىفرمايد : برخى از علماء عامه گفتهاند شخص متجرى به واسطه تجرى فاسق مىشود و از عدالت مىافتد چون معلوم مىشود باكى از معاصى ندارد و ملكهء عدالت در او نيست و در قيامت هم عقاب مىشود به يك عقاب متوسط بين عقاب گناه كبيره و صغيره ولى شهيد ره مىفرمايد : هر دو حكم شما قول بلا دليل و از باب تخمين زدن است و گرنه دليل ندارد . نتيجه : در باب تجرى سه نظريه مطرح شد 1 - تجرى موجب عقوبت است مطلقا و هو قول المشهور 2 - تجرى موجب عقوبت نيست مطلقا و هو رأى الشيخ ابتداء ولى در آخر اقسامى درست كرد و تفصيل داد و در مورد بحث مشهور مردد شد كه آيا عقاب دارد يا نه چنان كه شهيد هم فرموده فيه نظر 3 - صاحب فصول تفصيل داد ميان مواردى كه تجرى با واجب واقعى مصادف درآيد / با مواردى كه مصادف درنيايد . ( تنبيه دوّم ) براى بدست آوردن هر معلوم جديد و از جمله احكام شرعيه طرق گوناگونى وجود دارد كه پارهاى از آن راهها مورد قبول همهء دانشمندان شيعه و پارهاى مورد انكار همهء فقهاء و محدثين شيعه و برخى مورد اختلاف است و ما فهرستوار آنها را ذكر نموده و مورد بحث را در تنبيه دوم مشخص مىسازيم : 1 - از راه دليل نقلى قطعى ، مانند : نص قرآن - خبر متواتر منصوص ، اجماع محصّل . 2 - از راه دليل نقلى ظنى ، مانند : خبر واحد ثقه - ظواهر قرآن ، شهرت فتوائيه بنا بر قولى و نيز اجماعات منقوله بنا بر قول گروهى . 3 - از راه اصول عمليّه ، مانند : اصالة البراءة ، اصالة الاستصحاب