على محمدى خراسانى
47
شرح رسائل (فارسى)
و به واسطه همين نيت پليد هميشه در آتش خواهند سوخت و فلسفه جاودانه بودن اهل جنّت در بهشت آنست كه آنان تصميم داشتند كه اگر براى هميشه در دنيا بمانند عبادت و اطاعت خدا كنند و به واسطه همين نيّت هميشه متنعم خواهند بود بنابراين قصد معصيت عقاب دارد و قصد اطاعت ثواب دارد حال ما هستيم و دو دسته دليل متعارض يك دسته دلالت دارند بر عدم العقاب على قصد المعصية و دسته ديگر دلالت دارند بر عقاب بر قصد معصيت چه بايد كرد ؟ قانون متعارضين آنست كه : الجمع مهما امكن اولى من الطرح ، روى همين اصل مرحوم شيخ دو نوع توجيه و وجه الجمع ذكر مىكنند : 1 - رواياتى كه مىگويد : قصد معصيت عقاب ندارد و بخشوده شده مربوط به كسانى است كه با اراده و اختيار خود از نيّت پليدى كه داشتند منصرف شدهاند و رواياتى كه مىگويد : قصد معصيت عقاب دارد از آن كسانى است كه همچنان بر قصد معصيت باقى بودند تا اينكه دسترسى به حرام پيدا نكرد و عاجز شد لذا انجام نداد چنين كسى عقاب دارد . 2 - روايات دسته اوّل مال كسانى است كه مجرّد قصد معصيت در آنها بود بدون ارتكاب خود عمل يا مقدمات آن اينان عقابشان بخشوده شده و روايات دسته دوم از آن كسانى است كه قصد معصيت دارند و با همين قصد وارد مقدمات عمل هم مىشوند ولى خود عمل حرام از آنها صادر نمىشود اينها كيفرشان بخشوده نمىشود مرحوم شيخ وجه الجمع دوّم را ترجيح مىدهند و شاهدى از قرآن ذكر مىكنند و آن اينكه : قرآن فرموده : « تَعاوَنُوا عَلَى الْبِرِّ وَ التَّقْوى وَ لا تَعاوَنُوا عَلَى الْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ » از اين آيه استفاده مىشود كه اعانت بر اثم حرام است و كسى كه مقدمات حرام را انجام مىدهد مشمول اين آيه است كه اعان نفسه على الاثم و لذا كار حرامى كرده و عقاب دارد بخلاف كسى كه هيچ مقدمهاى از