على محمدى خراسانى

39

شرح رسائل (فارسى)

در اسلام حرام است مع‌ذلك تجرى نموده و خورد سپس معلوم شد كه اكل جبن مكروه بوده در اينجا عنوان تجرى صددرجه فرضا مفسده دارد و عنوان كراهت واقعى هم فرضا 20 درجه مفسده دارد * 120 * 20 * 100 در اين گونه موارد تجرّى اشد حرمة مىباشد [ البته مكروهات درجاتى دارند ممكن است مكروهى 20 درجه مفسده داشته باشد و ممكن است مكروه ديگر 25 درجه و سومى 30 درجه به تفاوت مراتب كراهت قبح تجرى افزون مىشود ] و گاهى عنوان ظاهرى تجرى است ولى عنوان واقعى اباحه است فى المثل يقين كرد كه اين مايع خمر است و شرب كرد سپس معلوم شد كه آب بوده نه شراب و چنين موردى عنوان تجرى 100 درجه قبح دارد ولى عنوان واقعى عمل نه حسن دارد و نه قبح باز هم تجرى حرام است و موجب عقوبت است منتهى اشد حرمة نيست . و گاهى عنوان ظاهرى تجرى است ولى عنوان واقعى استحباب است فى المثل يقين كرد اين شخص كافر حربى است و مهدور الدم است و بايد او را بكشد مع‌ذلك نكشت سپس معلوم شد كه كافر ذمّى و محقون الدم بوده و حفظ جان او رجحان داشته در اينجا عنوان تجرى 100 درجه مفسده دارد و عنوان واقعى 70 درجه مصلحت دارد هفتاد را كه از صد كسر كنيم باقى مىماند 30 درجه مفسده و اين مقدار موجب حرمت و عقوبت نيست و لذا در چنين موردى تجرى حد اكثر كراهت دارد و حرام نيست . [ البته مستحبات هم مثل مكروهات داراى مراتب و درجاتند يعنى ممكن است عملى 60 درجه مصلحت داشته باشد و يا 65 درجه و يا 70 و بالاتر كه هركدام حسابى دارد ] و گاهى ظاهر عمل تجرى و باطن عمل وجوب است فى المثل يقين كرد به اينكه فلان شخص مرتد است و واجب القتل مع‌ذلك تجرى كرد و