على محمدى خراسانى

288

شرح رسائل (فارسى)

لغوى و لو مفيد علم نباشد ان قلت : چه مانعى دارد كه در موارد مشكوكه اصل برائت جارى كنيم ؟ قلت : اشكالش عبارتست از خروج از دين و زير پا گذاشتن احكام . ان قلت : چه مانعى دارد كه در موارد مشكوكه اصل برائت جارى كنيم ؟ قلت : اشكالش عبارتست از خروج از دين و زير پا گذاشتن احكام . ان قلت : چه اشكال دارد كه در موارد مشكوكه اصالة الاحتياط جارى كنيم ؟ قلت : عسر و حرج دارد و هركجا احتياط عسر و حرج داشته باشد لازم نيست . پس ما نياز اكيد به قول لغوى داريم و چاره‌اى نيست از اينكه قول لغوى را و لو گمان‌آور باشد حجت بدانيم . مرحوم شيخ مىفرمايد : ما قبول نداريم كه باب العلم نسبت به لغت مسدود باشد بلكه باب العلم مفتوح است زيرا كه اين‌همه كتاب لغت و ادبيات عرب در اختيار ما است و لازم نيست به قول لغوى واحد مراجعه كنيم بلكه به كتابهاى متعدد لغوى مراجعه مىكنيم در حدّى كه مفيد علم باشد بيان ذلك : بطور كلّى الفاظ وارده در كتاب و سنت دو دسته است : 1 - موادّ الفاظ 2 - هيئت ، و هيئت‌ها نيز دو قسم مىباشند 1 - هيئت مفرده مثل اسم فاعل - صيغه افعل و . . . 2 - هيئت مركّبه مثل جمله شرطيه و . . . پس مجموعا در سه بخش ما نياز به كتب لغت و ادبيات عرب داريم : 1 - ماده 2 - هيئت مفرده 3 - مركبات امّا در مواد الفاظ از قبيل كلمهء صعيد - وطن - ارض و . . . : شايد بتوان ادّعا كرد كه 90 / موادّ الفاظ معانى آنها براى مجتهد