على محمدى خراسانى
274
شرح رسائل (فارسى)
كتاب از باب ظن خاص تمسك كنيم آرى از باب ظن مطلق مىتوان به آن تمسك كرد و وقتى حساب ظن مطلق مطرح شد ديگر ظن حاصله از ظواهر كتاب با ظن حاصله از بقيه طرق فرقى ندارد . مرحوم شيخ انصارى مىفرمايد : اولا اين سخن از جهاتى داراى اجمال و ابهام است از جمله اينكه فرمود : ما مخاطب قرآن نبوده و مقصود بالافهام نيستيم آرى اگر بوديم به ظواهر عمل مىكرديم امّا آيا از باب قطع يا از باب ظن خاص مشخص نكرد . ثانيا ايرادات فراوانى دارد كه مرحوم آشتيانى در بحر الفوائد به هفت ايراد اشاره نمود از جمله : 1 - فرموديد : اصل برائت حد اكثر مفيد ظن است ما مىگوئيم اصل برائت يا استصحاب برائت يك اصل تعبدى است نه مفيد علم است و نه ظن بلكه صرفا به درد مقام عمل مىخورد 2 - فرموديد : نسبت به حجيت ظواهر ميان مشافهين و غير مشافهين فرق است ما مىگوئيم : قبلا در جواب اوّل از ميرزاى قمى ثابت شد كه عند العقلاء و العلماء و اصحاب الائمه ( ع ) فرقى ميان مقصودين و غير مقصودين - مشافه و غير مشافه نيست 3 - فرموديد : تمام خطابات قرآنيه از قبيل خطاب شفاهى است درحالىكه در مباحث عام و خاص معالم فرموديد تنها خطاباتى كه با صيغهء يا ايها الذين آمنوا و . . . شروع مىشود خطاب شفاهى است . پس سخن صاحب معالم هم قابل قبول نيست . 4 - قول چهارم و تفصيل سوم در باب حجيت ظواهر : قوله ثم انك قد عرفت : دو مقدّمه : 1 - قبلا اشاره شد به اينكه مناط و معيار در حجيت ظواهر بر مبناى مشهور عبارتست از ظهور عرفى يا ظن