عقل در حكم خود ترديد ندارد كه آيا بگويد : مطلق الاعتقاد لازم است ؟ يا خصوص اعتقاد قطعى بلكه عقل يا مستقل است به لزوم تحصيل اعتقاد قطعى كما هو الحق و المشهور و يا حاكم است به لزوم تحصيل مطلق الاعتقاد كما عليه صاحب كفاية الاحكام و عقل هرگز در موضوع حكم به وجوب ترديد ندارد بلكه يا همهء خصوصيات دخيله در موضوع را احراز كرده پس قاطعانه حكم مىكند به وجوب و يا برخى از آنها را احراز نكرده پس قاطعانه مىگويد : اين حكم نيست در آينده هم به اين سخن خواهيم پرداخت در رابطه با كسانى كه مىگويند : دليل انسداد يك دليل عقلى است مع‌ذلك نتيجه‌اش اهمال و اجمال است يعنى فقط دلالت دارد كه ظن فى الجملة حجت است ولى كدام ظن حجت و كدام حجت نيست بيان نكرده ما خواهيم گفت كه عقل در حكم خود اجمال ندارد بلكه قاطعانه حكم مىكند به حجيت مطلق ظن ، و ثانيا : شيوه‌اى كه شما پيش گرفته‌ايد اكل از قفا است يعنى راه آسان‌تر را رها كرديد و راه مشكل‌تر را انتخاب كرده‌ايد بيان ذلك : عمل كردن به ظن اگر از باب تعبد باشد مطلقا حرام است و اگر از باب احتياط يا ميل نفسانى باشد از دو حال خارج نيست : 1 - چنانچه عمل به ظن با اصول و قواعد موافق باشد بلا اشكال جايز است 2 - و چنانچه عمل به ظن با اصول و قواعد مخالف باشد در اين فرض عمل به ظن مخالفت قطعيه مىشود با حكم شارع به وجوب اخذ به اين اصول و قواعد ما لم يثبت خلافها پس عمل به ظن از ناحيه طرح اصول و ادلّهء معتبره حرام است و براى اثبات حرمت عمل به ظن نيازى نداريم به اينكه بگوئيم : عمل به ظن مخالفت احتماليه است با علم اجمالى بلكه مىگوئيم : عمل به ظن مخالفت قطعيه است با حكم شارع به لزوم عمل به اصل يا دليل