2 . سيرهء عقلا . سيرهء عقلا در هدايايى كه براى يكديگر مىفرستند و در قراردادهايى كه امضا مىكنند بر اين است كه موالات را معتبر نمىدانند ؛ زيرا گاهى هديه‌كننده هدايايى را براى كسى ارسال مىكند كه هنگام ارسال ، ايجاب هبه ، محقق شده است ، ولى قبول آن پس از رسيدن به مقصد و تحويل به طرف و قبول و رضايت اومحقق مىشود و چه‌بسا يك سال طول بكشد تا به‌دست وى برسد . اين سيره در منظر معصوم ( ع ) بوده و در عين حال ردعى محقق نشده است و چه‌بسا تأييد نيز شده‌است . در داستان ماريهء قبطيه همين‌طور است و پادشاه حبشه پس از اسلام آوردن ، هدايايى از جمله ماريه را براى پيامبر ( ص ) به مدينه فرستاد و مدت‌ها ، بعد حضرت قبول كرد . و هيچ اعتراضى نكرد و نفرمود كه موالات ندارد و معتبر نيست ؛ بنابراين ، چنين سيره‌اى حجت و معتبر است . پس موالات معتبر نيست اگرچه احتياط مستحب در مراعات آن است . نظريهء امام خمينى ( قدس سره ) امام راحل در كتاب البيع به صراحت ، اعتبار موالات را در مطلق عقود نپذيرفته‌اند . ولى در عين حال در متن تحرير الوسيله مثل مشهور و شيخ اعظم ، فتوا به اعتبار موالات داده‌اند . البته حضرت امام در ضمن تفسير موالات به عدم فصل طويل بين ايجاب و قبول ، يك قيدى آورده است كه : « بما يخرجهما عن عنوان العقد والمعاقدهء » . اين قيد كاملًا موافق است با آنچه در كتاب البيع فرموده است . ايشان مىفرمايد : آنچه مهم است وجود ربط ميان ايجاب و قبول است تا عقد و معاقده ( قرار داد ) صدق كند و خارج از اين عنوان نشود ، بنابراين تا زمانى كه ايجاب بايع ، نسياً منسياً نشده و با قرارِ خود باقى است ، الحاق قبول بلامانع است حتى اگر دو روز فاصله شود ، با اين‌كه به قول امام