على محمدى خراسانى

23

كوثر فقه (شرح تحرير الوسيله) (فارسى)

1 . خصوص صناعت و حرفه معروف ، يعنى خريد و فروش با نيت ربح و سود ؛ 2 . مطلق معاوضه و مبادله با قصد سود بردن ، خواه خريد و فروش باشد خواه مبادلات ديگر ؛ 3 . مطلق مبادله ، چه بر عين خارجى باشد ، چه بر منفعت ؛ چه به صورت بيع باشد ، چه به صورت اجاره و جعاله و مانند آن ؛ چه با قصد ربح باشد ؛ چه بدون قصد ربح . مثل كسى كه براى تأمين معاش خود برخى از ضروريات و لوازم زندگى خود را مىفروشد . « 1 » مقصود از متاجر در عنوان باب ، همين معناى سوم است . بنابراين ، متاجر مرادف كلمه « مكاسب » است ، نه اخص از آن تا از باب ذكر خاص پس از عام باشد . عدهاى از بزرگان فقها نيز به اين مطلب تصريح كردهاند : محقق ثانى ميگويد : بل عمّموا التجاره هنا فى مطلق المكاسب . « 2 » شهيد ثانى ميگويد : المراد بالتجارة هنا التكسّب بما هو أعمّ من البيع . « 3 » و صاحب جواهر ميگويد : بل المراد هنا مطلق المعاوضة . « 4 » بنابراين در بخش مكاسب و متاجر از مطلق كسب مال ، از طريق مبادله بحث مىشود ، خواه از طريق بيع و شراء باشد ، خواه از طريق اجاره ، جعاله ، مضاربه ، مزارعه و . . . . بررسى چند نكتة مقدماتى امام راحل در بحث مكاسب و متاجر ابتدا مقدمهاى را بيان كرده و پس از آن درباره انواع

--> ( 1 ) . جواهر الكلام ، ج 22 ، ص 4 . ( 2 ) . جامع المقاصد ، ج 4 ، ص 55 . ( 3 ) . اللمعهء الدمشقيه ، ج 3 ، ص 205 و 206 . ( 4 ) . جواهر الكلام ، ج 22 ، ص 5 .