عقلا و عمومات و اطلاقات ابواب معاملات ، اين معامله را در بر ميگيرد و به موجب آنها حكم به جواز مىشود . معامله چيزهايى كه قبلًا جزء بدن حيوان بوده و بعداً مستقل شده و وجود حيوان ، ظرف آن گرديده است - بنابر اين‌كه پاك باشند و داراى منفعت قابل قبول باشند - جايز است . مثلًا شيرى كه در پستان حيوان مرده جمع شده است ، پاك و قابل معامله است . تخم مرغ يا تخم پرندهاى كه مرده است ، شيردان برّه گوسفند يا بزغاله نر قبل از غذاخور شدن ، كيسه مُشك كه پس از گذشت زمانى ، مستقل ميشوند ، حتى اگر در وجود حيوانِ مرده باشند محكوم به طهارتند و چون منفعت حلال دارند معامله آنها جايز است . دليل مطلب وجود مقتضى و فقدان مانع است . مطلب دوم : دومين مطلب درباره خريد و فروش ميتههاى پاك است ؛ مثل ماهيانى كه مردهاند ، ولى از پوست يا روغن آنها بهره‌بردارىهاى مختلفى مىشود . آيا معامله اين مردارها به قصد منافع حلال جايز است ؟ نظر مشهور فقهاى فريقين جواز معامله است . شيخ اعظم در مكاسب هم ادعاى نفى خلاف كرده است . « 1 » دليل مشهور ، همان وجود مقتضى و فقدان مانع است . بنابراين عمومات و اطلاقات معاملات اينجا را در بر ميگيرد و بر جواز دلالت مىكند . ظاهراً تنها كسى كه مخالفت كرده است مرحوم ميرزاى شيرازى است . « 2 » دليل وى اطلاق رواياتى است كه ثمن ميته را سُحت و حرام دانستهاند . « 3 » به ادّعاى ايشان ، اين روايات ميته پاك را نيز شامل است و دليلى بر تخصيص و تقييد و انصراف آنها به خصوص ميته نجس وجود ندارد . نظر امام ( رحمه الله ) : حضرت امام در اين بخش در جواز بيع ، اشكال كرده است و در نهايت با جمله « لا يترك الاحتياط » كه ظاهرش احتياط وجوبى است ، از مسأله عبور كرده و

--> ( 1 ) . المكاسب ، ج 1 ، ص 40 . ( 2 ) . حاشيهء المكاسب ، ص 12 . ( 3 ) . ر . ك : وسائل الشيعه ، ج 17 ، ص 93 ، ح 5 .