بى اثر بوده وهو معنى اللزوم ( به همان بيان كه به آيهء اوفوابالعقود استدلال شد به اين حديث نيز استنادشد . ) قوله : لكن : مرحوم شيخ اين استدلال را قبول ندارند ومىفرمايند : متبادر از كلمهء شرط عبارتست ازشرطها و التزامهاى تبعى و در ضمن عقدى ازعقود ، و اطلاق ندارد و التزامهاى ابتدائى واستقلالى را شامل نيست تا به درد ما بخورد و عقودرا هم بگيرد و براى اين مدعّا دو شاهد از روايات و يك شاهد از قول اهل لغت مىآورند كه در مجموع‌سه شاهد مىشود : 1 - امام سجّاد ( ع ) در دعاى توبه پس از اينكه ازخداوند تقاضا مىكند كه توبه‌اش را بپذيرد و . . . عرض مىكند : « و لك يا ربّ شرطى الّا اعود فىمكر و هك و عهدى ان اهجر جميع معاصيك « 1 » » يعنى متقابلًا در برابر قبول توبه از طرف تو ، من نيزملتزم مىشود كه هرگز به مكروه تو و ( كارى كه تواز آن كراهت و نفرت داراى ) بر نگردم و تعهّدمىكنم كه كليّهء معاصى تو را ترك كنم . كه بعضىگفته‌اند اين شرط و تعهّد در ضمن قبول توبه است‌و امام گويا مىفرمايد : تو اى خدايا توبه‌ام را بپذيرضمناً من هم تعهّد مىكنم كه چنين و چنان كنم ، پس شرط در كلام امام سجّاد ( ع ) در شرط ضمنىاستعمال شده است . 2 - در اوايل دعاى ندبه پس از اينكه مىخوانيم : « اللهّم لك الحمد على ماجرى به قضائك فىاوليائك الذيّن استخلصتهم لنفسك و دينك اذاخترت لهم جزيل ما عندك من النعيم المقيم‌الذى لازوال له و لا اضمحلال » سپس مىفرمايد : « بعدان شرطت عليهم الزهد فى درجات . . . » و اين‌شرط ضمنى و در ضمن جعل ولايت براى انبياء واولياء و اعطاى نعمتهاى جاويدان و بى زوال است‌كه آن مقامات را داريد ، در ضمن بايد زهد در دنيارا هم مراعات كنيد . باز كلمهء شرط در كلام امام‌زمان ( ع ) در دعاى ندبه در شرط ضمنى استعمال‌شده است 3 - قاموس اللغة مىگويد : شرط عبارتست ازالزام و التزام چيزى در ضمن بيع و

--> ( 1 ) . صحيفهء سجاديّه دعاى سى ام ، ص 166 .