على محمدى خراسانى

15

شرح مكاسب (فارسى)

جلد هشتم خيارات القول فى الخيار و اقسامه و احكامه « بسم اللّه الرحمن الرحيم » بخش اوّل كتاب مكاسب دربارهء مكاسب محرمّه‌بود كه در پنج نوع بيان شد . بخش دوّم دربارهء بيع وشروط آن بود كه در سه بخش عنوان شد . بخش‌سوّم پيرامون خيارات است كه در سه قسمت ذكرمىشود : 1 - بيان معنى و تعريف خيار 2 - بيان انواع‌و اقسام خيارات ( كه برخى پنج و عده‌ّاى مثل شيخ‌اعظم در مكاسب هفت و بعضى مثل شهيد درشرح لمعه چهارده قسم بيان كرده‌اند . ) 3 - بيان‌احكام و مسائل شرعيّهء خيارات . قوله : مقدّمتان : قبل از هر مطلبى دو مقدّمهء بيان مىكنند و ظاهرتعبير آن است كه اين دو مقدمّه غير از سه مطلب‌اصلى باب خيارات و مقدّمهء آنها است در حالى كه‌مقدّمهء اول همان مطلب اول و بيان تعريف خياراست و لذا مناسبت‌تر اين بود كه تنها مقدّمهء دوّم رابه عنوان مقدّمهء بحث خيارات آورده و سپس‌مقدّمهء اوّل را به عنوان يكى از سه قسمت باب ذكرمىنمودند ولى به صورت مقّدمه آورده‌اند و كسىرا از لحاظ اعمال سليقه نتوان محكوم كرد . قوله : الاولى : مقدّمهء اوُلى در بيان معناى خيار است و درمجموع به چهار معناى لغوى و اصطلاحى اشاره‌مىكنند : 1 - معناى لغوى : واژهء خيار در اصل لغت‌عرب اسم مصدر از باب اختيار است و مصدر آن‌اختيار مىباشد و به معناى قدرت و سلطنت‌داشتن و مجبور نبودن است و فاعل مختار كسى راگويند كه اگر بخواهد بكند و اگر نخواهد نكند و خيار نيز به همين معنا است با اين تفاوت كه درمصدر جهت صدور از فاعل و انتساب به فاعل