على محمدى خراسانى

504

شرح مكاسب (فارسى)

اگر كسى بگويد : پس چرا به حكم حديث قدسى كه قبلًا ذكر شد ، خداوند حضرت داود را مذمت كرد كه از بيت المال ارتزاق مىكند و كار و كسب ندارد ؟ در جواب مىگوييم : قياس مع الفارق است زيرا داود پيامبر بود و علم اولَدُنّى بود و نيازى به اكتساب و تحصيل و مدرسه نداشت و ضمناً كار و كوشش او هم منافاتى با وظائف و شؤون نبوّت و رياستِ علمىِ او نداشت . ( همين مطلب در مورد امام على عليه السلام هم صادق است ) البته تمام اينها در مورد ملاحظهء نفع طلب علم يا مال براى ديگران بود و امّا نسبت به شخص انسان كه هم مسائل لازم دينش را مىداند و هم به مقدارى كه زندگىاش تأمين باشد امكانات دارد و حالا مردّد است كه بقيّهء وقت خويش را صرف طلب علم كند يا طلب مال ؟ واضح است كه طلب علم مقدّم است و راحتى بيشتر دنيا با تحصيل كمالات علمى قابل قياس نيست . قوله : فثبت : ضمناً طلب روزى و طلب علمى كه هر دو مستحب باشند و متنافيان باشند يكى از مصاديقِ دو مستحب مزاحم است و اختصاص به آن دو ندارد بلكه هر كدام از اينها با هر كدام از مستحبات ديگر اگر تزاحم كرد و قابل جمع نبود باز همين اهمّ و مهم مطرح است مثلًا اگر امر دائر شد كه طلب علم كند يا حج مستحبى بجا آورد كدام مقدّم است ؟ طلب علم كند يا زيارت مشاهد مشرّفه برود كدام اهمّ است ؟ طلب علم كند يا در مسير قضاء حوائج برادران دينى قدم بر دارد كدام مهمّ است ؟ يا طلب مال با يكى از اينها و امثال اينها مزاحمت كرد كدام مقدم است ؟ در همه جا بايد اهمّ و مهمّ كرد و روى ملاكات هر كدام اهمّ بود همان را اختيار كرد .