على محمدى خراسانى
72
شرح مكاسب (فارسى)
شيئى را بايد خط قرمز كشيد . و يكى از امور مربوط به مال غير امساك آن است ، پس به حكم عموم حديث ، امساك مال غير هم بدون رضاى مالك جايز نيست . و هو المطلوب . : قوله : و امّا توهّم : اگر كسى بگويد : در دو حديث مذكور حكم به حرمت به عدم طيب نفس مقيد شده بود ، و در ما نحن فيه يعنى بيع فاسد طيب نفس مالك هست چون با اختيار و رضايت اين مبيع را به مشترى داده ، پس مشمول آن دو حديث نخواهد بود . در جواب مىگوئيم : آرى به رضايت داده ولى مجّانى كه تمليك نكرده ، به عنوان عوض داده و در واقع طيب نفس مالك مقيد به صحت بيع و عنوان عوضيّت است . اين قيد هم كه حاصل نيست . چون بيع فاسد است و طيب نفس مطلق هم كه ندارد پس امساك اين مال ، تصرف يا تقلّب در مال مردم بدون رضاى مالك است . : قوله : و كونه : اگر كسى بگويد : چه مانعى دارد كه مبيع كذائى ملك بايع باشد ولى در نزد مشترى امانت باشد ؟ و امساك حرام نباشد ؟ در جواب مىگوئيم : اوّلا فرض اينست كه بهعنوان امانت اذن و رضايتى حاصل نشده و ثانيا بر فرض كه چنين اذنى بيايد ، يك استيداع و امانتسپارى جديدى خواهد بود كه ربطى به قبض و اقباض قديم ندارد ، كما اينكه اگر پس از فساد بيع ، يك تمليك مجّانى انجام دهد ، هبه جديدى خواهد بود كه بدنبال بيع فاسد ، مستقلا انجام شده و از مفروض بحث خارج است . : قوله : و لكن : نظر مشهور اين شد كه : امساك چنين مقبوض به عقد فاسدى جايز نيست .