رضايت نباشد ، مولايش را سركشى كرده كه با رضايت بعدى مولى جبران مىشود « 1 » . وجه التأييد : از اين تعليل مستفاد است كه مانع از صحّت بيع يا هر معامله‌اى دو گونه است : 1 - مانعى كه قابل زوال نيست و اميد زوالش نمىرود ، مثل معصيت خدا كه مانع از صحت نكاح است و هرگز زائل نمىشود زيرا خدا هرگز به گناه راضى نمىشود . 2 - مانعى كه اميد زوالش مىرود ، مثل معصيت سيّد كه با رضايت بعدى او جبران مىشود و مسئلهء طيب نفس مالك در معاملات فضولى از اين قبيل است كه نبودش مانع از صحّت بيع است ولى با آمدن طيب نفس مانع مرتفع شده و مقتضى هم كه موجود است پس وجهى براى بطلان نخواهيم داشت . نتيجه : با رضايت بعدى مالك بيع فضولى صحيح است . : قوله : هذا غاية : اين بود حداكثر چيزى كه براى صحت بيع فضولى قابل استدلال و يا حداقّل قابل استشهاد و تأييد بود ، و چنانچه ملاحظه شد برخى از اين وجوه و ادلّه و مؤيد است اگرچه قابل مناقشه بود ، ولى برخى ديگر متقن و مستحكم بود و همان مقدار فقيه را كفايت و بىنياز مىكند . [ البته بزرگان متأخرين از مرحوم شيخ اعمّ از حواشى و تقريرات مكاسب در رابطه با اين وجوه سبعه و مؤيّدات ستّه سخنان نغز و جالب فراوان دارد ، فى المثل مرحوم سيّد در حاشيه وجوه ديگرى مازاد بر مذكورات در متن آورده‌اند « 2 » . و مرحوم آقاى خوئى در تقريرات از اين مؤيدات به ادلّه تعبير كرده و در

--> ( 1 ) وسائل الشيعه ، ج 14 ، ص 523 ، باب 24 ، حديث 1 و 2 و . . . ( 2 ) حاشيهء السيّد على المكاسب ، ص 138 .