على محمدى خراسانى
365
شرح مكاسب (فارسى)
شاهد باشد . ] 8 - رواياتى كه در رابطه با طلاق مدارائى وارد شده : شخصى زوجهء دوّمى اختيار كرده ، زوجهء اوّل باخبر شد و شروع كرد به نشوز و عدم تمكين و ناسازگارى ، زوج براى اينكه او را از اين حال خارج سازد مىگويد : اگر من زوجهاى دارم او را سه طلاقه كردم ، ولى هدفش از اين طلاق آن نيست كه واقعا زوجهء جديد مطلقّه شود بلكه انگيزهاش آرام كردن زوجهء قديم است . باز هم قصد انشاء دارد ولى انگيزهها فرق دارد . [ متن روايت : منصور بن يونس از امام هفتم عليه السّلام : جعلت فداك انّى تزوّجت امرأة و كانت تحبّنى فتزوجّت عليها ابنة خالى و قد كان لى من المرأة ولد فرجعت الى بغداد فطلّقتها واحدة ثم راجعتها . . . ما اردت و الله و لا اردت الّا ان اداريهم عن نفسى و قد امتلأ قلبى من ذلك ، . . . « 1 » ] 9 - در رابطه با صحّت و وقوع طلاق مكره اختلاف است : فقهاء اماميّه فتوى به بطلان آن دادهاند ، ولى عدّهاى از عامّه فتوى به صحّت دادهاند : [ الحنفيّة قالوا طلاق المكره يقع خلافا للائمّة الثلاثة ، فلو اكره شخص آخر على تطليق زوجته بالضرب او السجن او اخذ المال وقع طلاقه . « 2 » ] حال اگر قصد مدلول نبود كه طلاق نبود تا آنها حكم به صحت كنند و ما حكم به بطلان كنيم ، پس نزاع در طلاق مكرهى است كه قصد مدلول دارد ولى طيب نفس ندارد . 10 - در كلام شهيد ثانى ره « 3 » مكره در كنار فضولى ذكر شده و فرموده : مكره و فضولى هردو قاصد لفظاند . حال در بيع فضولى خواهد آمد كه : فضولى
--> ( 1 ) وسائل الشيعه ، ج 15 ، ص 332 ، باب 38 ، حديث اوّل . ( 2 ) فقه المذاهب ، ج 4 ، ص 284 . ( 3 ) مسالك الافهام ، ج 1 ، ص 171 .