على محمدى خراسانى

197

شرح مكاسب (فارسى)

در ادامه شواهد و مؤيداتى مبنى بر عدم اعتبار به يوم الغصب ، اقامه مىكنند : مؤيّد اوّل : تعبيرات متفاوت در خود روايت است كه يك جا فرمود : قيمة بغل يوم خالفته . و جاى ديگر فرمود : قيمة البغل يوم اكترى . . . و جاى ديگر فرمود : قيمة ما بين الصحة و العيب يوم تردّه . حال اگر يوم المخالفة موضوعيّت داشت ، امام عليه السّلام عنايت بيشترى به خرج داده و اهتمام مىورزيدند و خود همان را همه‌جا مىآوردند ، ولى چنين نكردند و هربار به مناسبت ، تعبيرى آوردند ، و اين شاهد عدم اهتمام و اعتبار به يوم الغصب است . و برمىگرديم به مقتضاى قاعده . : قوله : الّا ان يقال : ممكن است كسى از مؤيّد اوّل ما چنين جواب دهد : ملاك در باب غصب همان يوم الغصب است و آن روز موضوعيت دارد ، منتها سرّ اينكه امام عليه السّلام در فراز دوّم به‌جاى يوم الغصب به يوم الاكتراء تعبير كردند ، آنست كه خواستند سائل را به يك نكته توجه دهند و آن مسئله سهولت اقامهء شاهد است ، كه در روز كرايه معمولا حيوان را از بازارى ، محلّى ، كاروانسرائى و . . . كرايه مىكنند و معمولا در آن مكان جمعى از انسانها و كرايه‌دهندگان هستند و ناظر و شاهد بر اين كرايه دادن هستند و اگر بعدا اختلافى شد آنها راحت مىتوانند شهادت دهند كه : قيمت روز كرايه چقدر بوده ، همانطور كه قسم هم در فراز بعدى و در همه جا تشريع شده براى سهولت در رفع نزاع و قطع مادّه دعوا . امّا يوم الغصب در وسط بيابان است و معمولا غير از غاصب كسى خبر ندارد تا شهادت دهد و حلّ نزاع شود و . . . پس تعبير به يوم الاكتراء براى تفهيم اين نكته است نه براى اينكه يوم الغصب موضوعيتى ندارد .