شما حق داريد و مىتوانيد اعتداء به مثل داشته باشيد امّا از نظر مقدار اعتداء [ به كمتر از مقدار يا به اندازه يا بيش از مقدار اعتداء او حق اعتداء داريد ] و نيز از نظر معتدا به [ فعلى كه شما به‌عنوان اعتداء به مثل انجام مىدهيد ، و چيزى كه به وسيلهء آن اعتداء مجازاتى انجام مىگيرد ، آيا مثل مالش را بگيريد ، قيمت آن را ، شما هم تلف كنيد و . . . ] در مقام بيان نيست . طبق اين احتمال آيه از مدّعاى مشهور اجنبى است . 2 - كلمهء ما در ما اعتدى مصدريه باشد و ما بعد را به تأويل مصدر ببرد و معناى آيه اين باشد كه فاعتدوا به مثل اعتدائه عليكم كه از جهت مقدار اعتداء در مقام بيان است كه اعتداء شما به اندازهء اعتداء او باشد و به همان ميزان به او آسيب برسانيد نه بيشتر ، امّا از جهت معتدا به كه اين مقدار را از چه مالى از او بگيريد ؟ چه كارى با او بكنيد ؟ مثل را ؟ يا قيمت را ؟ از اين جهات در مقام بيان نيست ، و نظير و جزاء سيئة سيئة مثلها ، و ان عاقبتم فعاقبوا به مثل ما عوقبتم ، و . . . مىباشد . باز هم آيه مدّعاى مشهور را نمىرساند . 3 - كلمهء ما موصوله و به معناى شيئى باشد و ما اعتدى اى الشيئ الذى به اعتدى عليكم و آيهء شريفه در مقابل تشبيه مطلق است يعنى هم از حيث مقدار اعتداء و هم از حيث معتدا به در مقام بيان است و منظور اينست كه : هركس به شما تعدى و تجاوز كرد شما هم حق داريد به مثل آنچه او تعدى كرد ، تعدّى كنيد . آنگاه در امور مالى هم اگر مال شما را تلف كرده شما حق داريد مثل آن را از او بگيريد . و از اين حيث اطلاق دارد كه چه مال تالف شما مثلى باشد و چه قيمى باشد در هرحال مثل را بگيريد . باز هم به درد مشهور نمىخورد . 4 - منظور آيه اين باشد كه هركس به شما اعتداء كرد شما هم به مثل آن چيز بر او اعتداء كنيد ولى مماثل كل شيئى بحسبه يعنى مثل هر چيزى متناسب با خود او است ، مثل مثليّات همان مماثل در صفات و ماليّت هردو است ، و مثل قيميّات