و ابن ادريس در سرائر « 1 » آنست كه اينها از اجناس قيمى هستند . ولى عبارت علّامه در تحرير صريحا دلالت دارد بر اينكه : اصول اين اجناس [ قبل از اينكه ريخته شوند و ذوب شوند و تبديل به تيرآهن يا ظرف مسى و . . . شوند . ] مثلى هستند . اگرچه بعد از ريخته شدن الآن كه ظرف و . . . شده‌اند قيمى مىباشند . « 2 » 3 - رطب ، تمر ، عنب ، زبيب : شيخ طوسى در مبسوط فرموده : رطب و عنب قيمى هستند و تمر و زبيب مثلى هستند « 3 » ولى علّامه در مختلف فرموده : اين فرق‌گذارى محلّ اشكال است « 4 » و دليلى ندارد كه رطب و عنب را مثلى ندانيم يا تمر و زبيب را قيمى ندانيم ، و بعض از قريب العصرهاى ما از اشكال و ترديد قدم را فراتر نهاده و صريحا فرموده‌اند : رطب و عنب هم مثلى هستند . « 5 » 4 - پارچه : محقّق ثانى در جامع المقاصد يك جا فرموده : پارچه مثلى است « 6 » ولى مشهور با او مخالفت كرده و پارچه را قيمى دانسته‌اند . [ در اينجا به نكته‌اى اشاره مىكنم . و آن اينكه در زمان قديم كه پارچه‌ها دستباف يا با وسائل ابتدائى بافته مىشد و هكذا فرشها و گليم‌ها و . . . قيمى محسوب مىشد ولى امروزه كه با ابزار صنعتى و پيشرفته نسّاجى مىشوند و هزار هزار فرش يا پارچه صددرصد مثل هم عرضه مىشود بايد گفت مثلى هستند و اينست تأثير زمان در اجتهاد و تكامل آن و منظور از زمان همين پيشرفتهاى علمى و صنعتى و تحوّلات است و گرنه خود زمان اگر ميليونها سال بگذرد و زندگى بشر مثل زندگى مورچه‌ها و زنبور عسل باشد كه نقشى ندارد و موجب تمدن و پيشرفت نمىشود . پس به

--> ( 1 ) سرائر ، ج 2 ، ص 480 . ( 2 ) تحرير الاحكام ، ج 2 ، ص 139 . ( 3 ) مبسوط ، ج 3 ، ص 99 . ( 4 ) مختلف الشيعه ، ج 1 ، ص 181 . ( 5 ) محقق قمى در جامع الشتات ، ج 2 ، ص 543 . ( 6 ) جامع المقاصد ، ج 6 ، ص 244 .