على محمدى خراسانى

105

شرح مكاسب (فارسى)

ندارند ؟ اگر اين باشد مىگوئيم : تعريف جامع افراد نيست زيرا در همان امورى هم كه بالاجماع از مثليات هستند خيلى كم اتفاق مىافتد كه دو يا چند فرد از نوع يا صنف معيّنى از لحاظ صفات و خصوصيات كاملا مساوى باشند [ اى چه بسا دو فرد از حنطه در دو زمين مجاور با هم متفاوت باشند يا حتى در يك زمين كه قسمتهائى از آن مرغوبتر است با هم متفاوت باشند و . . . ] شقّ دوّم : آيا مرادتان تساوى عرفى مسامحى است كه يعنى اين فرد با فرد ديگر از همين نوع يا صنف متقارب الصفات بوده و از لحاظ صفاتى كه در قيمت دخيل مىباشند برابرند اگرچه تساوى حقيقى ندارند ، خواهيم گفت : اين معنا در بيشتر اجناس قيمى هم وجود دارد يعنى آنها هم افرادشان خيلى جاها متقارب الصفات هستند ، در نتيجه تعريف شما مانع اغيار نيست . [ شواهدى بر اثبات مدعى ] : قوله : فانّ : در اينجا شواهدى بر مدّعاى مذكور اقامه مىكنند : 1 - بلا اشكال عبد و امه از قيميات هستند ولى معذلك افراد جاريه يا عبد يا غنم و هر حيوان ديگر هم گاهى متقارب الصفات هستند و از حيث صفاتى كه در قيمت دخيل از مثل هم مىباشند و قيمت برابرى دارند ، پس تساوى عرفى در قيميات هم وجود دارد . 2 - قوله : و بهذا : در بيع سلم كه متاعى را پيش‌فروش مىكنند بايد آن را توصيف كنند تا رفع غرر و جهالت شود ولى نبايد بقدرى اوصاف بياورند كه آن شيئى ناياب يا كمياب بشود ، و گرنه معامله باطل است . حال فقهاء فرموده‌اند پيش‌فروش كردن جاريه صحيح است و اين براساس همين تقارب صفات و اعتبار تساوى عرفى است و الّا اگر تساوى حقيقى بود كه چه‌بسا اصلا چنين جاريه‌اى پيدا نمىشود و معامله باطل بود .