آينده واقع خواهد شد ، و در هرحال محكّى عنها وجود دارد كه اگر خبر با آن مطابقت كرد ، صدق ناميده مىشود . و گرنه كذب خواهد بود . [ الف : كلمهء انشاء « تقسيمات گوناگون انشاء » ] امّا انشاء عبارتست از ايجاد امرى از امور به سببى از اسباب كه قبلا موجود نبوده و به نفس اين سبب ايجاد مىشود و چون ايجاد است پس مطابق و مابازائى ندارد كه با او سنجيده شود و متصف به صدق و كذب گردد . حال گاهى لفظ بيع در مقام اخبار به كار مىرود مثل اينكه يك ماه قبل شخص منزلش را فروخته و الان به شما مىگويد : بعت دارى . و گاهى در مقام انشاء به كار مىرود كه با نفس همين صيغه مىخواهد انشاء بيع و تمليك و نقل و انتقال ، بنمايد . بحث ما در بيع انشائى است نه اخبارى . 2 - انشاء داراى دو شعبه است : الف : انشاءطلبى كه مفاد آن ايجاد طلب است ، از قبيل اوامر و نواهى و تمنّى و ترجّى و استفهام و . . . كه در باب عبادات عمدتا اين نوع از انشاء مطرح است . ب : انشاء غيرطلبى كه مفاد آن ايجاد امرى از امور است از قبيل انشاء وقف ، وصيت ، عتق ، زوجيّت ، تمليك و . . . كه عمدتا در معاملات اعمّ از عقود و ايقاعات اين قسم از انشاء مطرح است . 3 - انشاء غيرطلبى مثل انشاءطلبى ، گاهى قولى و به وسيلهء قول است يعنى با صيغه و الفاظى آن امر موردنظر را انشاء مىكند . و گاهى فعلى است يعنى بوسيلهء فعلى از افعال چيزى را انشاء مىكند مثل معاطات كه متعاطيين با داد و ستد عملى و عطاء و اخذ خارجى ، انشاء تمليك و تملك مىكنند ، كما سيأتى . و هر دو قسمش مورد بحث است . 4 - انشاء غيرطلبى گاهى انشاء عتق است و گاهى انشاء تزويج و گاهى انشاء تسالم و گاهى انشاء تمليك و . . . از اين جهت كلمهء انشاء جنس بوده و كليه عقود و ايقاعات را مىگيرد . و فصول بعدى آن را تكميل مىكند .