على محمدى خراسانى

50

شرح مكاسب (فارسى)

تنبيهات ولايت عن الجائر پس از بيان حكم ولايت عن الجائر و بيان مستثنيات مسئله كه دو مورد بود وارد مىشويم در بيان پنج امر به عنوان تنبيهات مسئلهء ولايت عن الجائر كه در واقع تمامى اين امور در رابطه با مسوّغ دوّم يعنى مسئلهء اكراه بر قبول ولايت است و اين مسئله را از زواياى گوناگون مورد بررسى قرار مىدهد : تنبيه اوّل قوله : الأوّل : تنبيه اوّل عبارتست از اينكه : همانطورى كه در سايهء اكراه ، نفس قبول ولايت از قبل جائر مباح مىگردد و در الثانى مّما يسوّغ . . . مبسوطا بيان و مورد استدلال واقع شد . همينطور در سايهء اكراه محرمات ديگر هم كه از لوازم و تبعات ولايت مىباشد ، مباح مىگردد ، يعنى اگر بدنبال والى شدن هم او را مجبور كنند كه شراب بخورد ، مسجدى را ويران سازد ، فلان واجب را ترك كند و . . . اينها نيز به همان دليل كه نفس ولايت مباح شد ، مباح مىشوند يعنى عمومات باب اكراه و اضطرار و . . . و همچنين در سايهء اكراه كارها و مأموريتهائى كه در طول مدت ولايت ، گاه و بيگاه به وى محوّل مىشود و بايد اوامر سلطان جائر را اجرا كند و . . . اينها هم مباح مىشوند [ چه مأموريت نسبت به اقدام بر يك كار جايز باشد و چه بر كارهاى حرام ] دليل همان دليل است كه عمومات نفى اكراه و . . . باشد . قوله : ما عدا : اين كلمه استثناء از كذلك تباح . . . . مىباشد يعنى هركار حرامى اگر والى را مكره كردند برايش مباح مىشود مگر نسبت به خون‌ريزى و كشتن بيگناهى كه اين