1 - بحث موضوعى : اينكه السحر ما هو ؟ و كم هو ؟ 2 - بحث حكمى : يعنى اينكه : كدام قسم از اقسام سحر و با چه شرائطى حرام است ؟ امّا مقام اوّل : در اين مقام چند مطلب به ترتيب مطرح است : مطلب اوّل : معناى لغوى كلمهء سحر : اهل لغت با تعابير گوناگون واژهء سحر را معنى كرده‌اند كه در مجموع مرحوم شيخ به چهار معنى از ديدگاه لغويّين اشاره كرده‌اند : 1 - بعض از اهل لغت گفته‌اند : سحر آن چيزى است كه مأخذ و منبع و سرچشمهء آن لطيف و دقيق [ باريك و ريز ] باشد . « 1 » [ به گونه‌اى افكار و عقول عامّهء مردمان به آن نمىرسد و از درك مأخذ آن ناتوان هستند . ] تعريف مذكور ، از باب تعريف به اعمّ است . زيرا كه نوع كارهاى دقيق علمى و فنّى و اختراعات و اكتشافات علمى عجيب و غريبى كه هر روزه در گوشه و كنار جهان شاهد آن هستيم از قبيل : ساخت هواپيماها - آپلو - كامپيوتر و . . . داراى ريزه كاريهائى است كه تنها نوابغ و دانشمندان فن از آن خبر دارند و افهام عامّه بدان راه ندارد . و نيز معجزات انبياء عليهم السّلام و كرامات اولياء دين عليهم السّلام كه نقطهء مقابل سحر و جادو است ، مأخذش بسيار دقيق و لطيف است و غير از صاحبان آنها ديگرى را ياراى درك و فهم سرچشمهء آن نيست . پس تعريف مذكور ، اختصاص به سحر ندارد . ولى اين اشكال مهمّ نيست چرا كه در تعاريف حقيقيه و ماهويّه است كه بايد تعريف به مساوى باشد تا هم جامع و هم مانع باشد و گرنه در تعاريف لغويّه و لفظيه و شرح الاسميّه اين اعتراضات وارد نيست و السعدانة نبت هم جايز است .

--> ( 1 ) القاموس المحيط ، به نقل مصباح الفقاهة ج 1 ص 285 .