او هم به حكم هل جزاء الاحسان الّا الاحسان ، انسانيّت به خرج داده و هديّه‌اى به او تقديم مىكند و اين اندازه كه مفسده‌اى ندارد و گيرندهء آن آكل سحت نيست ، پس منظور حضرت چيست ؟ ] شيخ ره مىفرمايد : براى اين حديث توجيهاتى است ، و دو توجيه مىآورند : 1 - منظور حضرت مواردى باشد كه مرد از اوّل طى مىكند كه حاجت تو را برآورده مىكنم و كارت را راه مىاندازم به شرط اينكه فلان مبلغ بپردازى ، بنابر اين توجيه ، روايت بر ظاهر خودش [ كه ظهور در تحريم دارد چون سحت يعنى حرام ] حمل مىشود . 2 - منظور همان انجام كار بدون قصد اجرت و سپس قبول هديهء برادر دينى است و اين كار حرام نيست منتها امام عليه السّلام كه فرمودند : اين اكل سحت است ، از باب مبالغهء در اجتناب از قبول هدايا است [ و خلاصه حمل بر كراهت شديده و رجحان ترك است . ] و منظور از اين تعبير آنست كه از همين اوّلين هديه اجتناب كند تا مبادا عادت كند و روزى در رشوه بيفتد و فردا هم كه فردى به او مراجعه كند با او قرار رشوه بگذارد و . . . كه از مفاسد آينده مىخواهد جلوگيرى كند . بحث ششم : [ رشوه در غير حكم و قضاء : ] قوله : و هل يحرم : تا به حال پيرامون رشوه در احكام [ يعنى قضاوت و حكومت ] بحث شد و امّا رشوه در غير حكم و قضاء : مثلا شخصى مىخواهد فلان تجارت را انجام دهد ، فلان كارخانه را دائر كند ، فلان وسيله را بسازد و . . . و از نظر دولت غير قانونى است يا مورد شبهه است ، يا مىخواهد منزلى بسازد و با شهردارى طرف است ، يا فلان مسافرت را مىخواهد برود و . . . و تا رشوه ندهد كار او درست نمىشود لذا به وسائط و دلالها مبلغى مىدهد و آنها با پارتىبازى و غيره كار او را راه