1 - و تحرق باشد كه به معناى سوزاندن پاره‌هاى كاغذ است و كلمهء اذ ما من . . . دفع دخل است كه گويا كسى مىپرسد : چرا بسوزانيم ، اين اسراف است و كاغذها منافعى دارند ؟ در جواب مىگوئيم : آرى هرچيزى در عالم از جمله هركاغذى داراى قيمت و ارزشى است ولى منافع نادره ملاك ماليّت نيست . 2 - و لا تحرق باشد كه در متن همين آمده يعنى پاره‌پاره مىشود ، تا كسى مطالب آن را نخواند ولى سوزانده نمىشود كه اسراف باشد ، چرا كه هركاغذى هم منافعى دارد و مىتوان از پاره‌هاى آن به نوع ديگر انتفاع برد پس وجهى براى احراق نيست ] . بعد مرحوم شيخ طوسى فرمود : تورات و انجيل هم حكم همين كاغذها را دارد كه پاره‌پاره مىشود چون كتابى است كه تغيير و تبديل داده شده و مبتلا به تحريف شده است ولى سوزانده نمىشود به همان بيان ، « 1 » [ از اين فراز اخير پيدا است كه رأى شيخ طوسى خلاف رأى شيخ اعظم است ، شيخ انصارى فرمود : تورات و انجيل نسبت به ما كتب مضلّه نيست و ابقائش حرام نيست . ولى شيخ طوسى فرموده : بايد پاره‌پاره كرد پس ابقاء حرام است . قوله : و كيف كان : از مجموعهء سخنان گفته شده به اين نتيجه مىرسيم كه معقد الاجماع يا نفى الخلاف هم كه در عنوان مسئله بود اطلاق نداشته و تنها صورت مفسده داشتن و موجب اضلال بودن را شامل است . و ادّله اربعه هم بيش از اين را دلالت ندارد . قوله : نعم ما كان : اين فراز را در ذيل شمارهء دو قبلا بيان كردم و تكرار نمىكنم . قوله : و مما ذكرنا :

--> ( 1 ) مبسوط ج 2 ص 30 .