نكتهء چهارم : مسئلهء بيع جنس مغشوش از يك نظر چهار صورت دارد : 1 - فروشنده صريحا در متن عقد ملتزم مىشود و شرط مىكند كه جنس سالم به شما تحويل مىدهم در حالى كه در واقع معيوب است . اين قسم حرام است و دروغ و غشّ و قبلا اين را به صورت نعم يحرم عليه اظهار ما يدّل على سلامته من ذلك ذكر كردند كه وعدهء بيانش را داديم . 2 - فروشنده صريحا و زبانا چيزى را ملتزم نشده ولى يك التزام عملى به حكم بناء عقلاء در كار است و آن اينكه عقلاء عالم و لو به زبان چيزى نگويند ولى عملا وقتى اقدام مىكنند و جنسى را مىخرند بنا را بر اين مىگذارند كه آن جنس سالم باشد و فروشنده نيز چنين بنائى دارد و لذا اگر معيوب درآيد جنس را برمىگردانند و دعوا راه مىاندازند كه من جنس سالم از تو خريده بودم و حالا معيوب است و . . . در اين فرض هم عرف و عقلاء حكم مىكنند كه اين فروشنده غاشّ و حقّه‌باز است باز هم اعلام واجب و كتمان حرام است . 3 - فروشنده در هنگام معامله خود را برىء الذمّه مىسازد و مىگويد : ظاهر و باطن هرچه هست همين است خواستى معامله مىكنيم و الّا فلا ولى صريحا عيب را بازگو نمىكند . اين قسم حرام نيست و بر مشترى است كه ملاحظه نمايد و دقّت كند و اگر بىملاحظه خريد معامله بهم نمىخورد . 4 - آقاى فروشنده در متن عقد صريحا مىگويد : اين كالا معيوب است و عيبش فلان است و بخاطر همين عيب قدرى از قيمت آن كم مىكنم خواستى ببر و نخواستى نبر ، در اين فرض ديگر نه معامله حرام است و نه باطل و نه حتّى خيار عيبى در بين است . ] قوله : ثم انّ : غشّ از يك نظر پنج قسم مىشود كه چهار قسم در اين فراز ذكر شده : 1 - مخفى كردن جنس ادنى و پست‌تر را در جنس اعلى و برتر مثل ممزوج