نَحْنُ قَسَمْنا بَيْنَهُمْ مَعِيشَتَهُمْ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ رَفَعْنا بَعْضَهُمْ فَوْقَ بَعْضٍ دَرَجاتٍ لِيَتَّخِذَ بَعْضُهُمْ بَعْضاً سُخْرِيًّا « 1 » و بالجمله اصل تسخير در جهان آفرينش يك اصل وسيعى است و ابعاد گسترده‌اى دارد كه بعضى از انواع آن تكوينى و جبرى است و بعضى اختيارى انواع اختيارى آن هم برخى مشروع و برخى نامشروع است ، و در اينجا مرحوم شيخ به تناسب بحث از سحر ، آن بخش از تسخير را كه با ما نحن فيه سنخيّت دارد ذكر كرده و مىفرمايد : تسخيرات با همهء انواع و اقسامش [ اعمّ از تسخير فرشتگان البته بنابر اينكه از طرق رياضات باطله و اوراد و اذكار بتوان فرشته را استخدام كرد و به اهدافى رسيد ، آرى براى اولياء الهى ممكن است . و نيز تسخير جنّ اعم از مومنين آنها يا كفار و شياطين آنها ، و نيز تسخير ارواح آدميان و احضار ارواح و استخدام آنها براى نيل به مقاصدى كه شخص تسخيركننده دارد . ] داخل در سحر است و سحر با همهء تعاريفى كه برايش ذكر شد [ اعمّ از تعريف علّامه ره در كتبش ، تعريف شهيدين ، تعريف فخر الدين ، فاضل مقداد و جناب مجلسى . ] تسخيرات مذكور را شامل است . بيان ذلك : امّا تعريف شهيدين كه قيد اضرار به غير را در معناى سحر يا در سحر حرام اخذ كرده بودند و از همهء تعريفات مضيق‌تر بود [ و نيز تعريف علّامه بنابر اينكه مراد از يؤثّر فى بدن المسحور او قلبه او عقله ، همان تأثير به نحو ضررى و آسيب‌رسانى باشد كه قبلا شرح شد . ] اين تعريف شامل تسخيرات هست و خود شهيدين در كلامشان تصريح داشتند به اينكه : استخدام فرشتگان و جنيّان بخشى از سحر است . و وجه شمول آنست كه : در تسخير هم روح آن موجود تسخير شده اذيّت مىشود و تسخير

--> ( 1 ) سورهء زخرف ، آيهء 32 .