على محمدى خراسانى
78
شرح مكاسب (فارسى)
كمر حيوان نر است ] باطل است . و دو دليل آورد : 1 - چون مبيع مجهول است و جهالت در معامله باعث غررى شدن بيع شده و در جاى خود خواهد آمد كه بيع غررى باطل است . [ نكته : منظور از جهالت ، جهل از حيث كميت و مقدار نيست چون آن دخيل نيست ، يك اسپر و يك اول هم كه با هم بياميزند انتاج حاصل مىشود . بلكه مراد جهل از حيث اصل وجود است كه آيا در صلب فحل منى هست يا نه ؟ و اگر هست آيا مبدء نشو و نماى آدمى واقع مىشود يا خير ؟ لذا جهل در كار است و مبطل . ] 2 - چون فروشنده قدرت بر تسليم مبيع ندارد و از شروط صحت بيع قدرت بر تسليم عوضين است و اذا انتفى الشرط انتفى المشروط . « 1 » ( مسألهء پنجم ) [ خريد و فروش ميته ] قوله : الخامسة : مسألهء پنجم از مسايل هشتگانهء اكتساب به اعيان نجسه ، خريد و فروش ميته است : ميته عبارتست از حيوانى كه تزكيه نشده و با شرايط شرعى ذبح نگرديده است اعمّ از اينكه اصلا قابل تزكيه نباشد مثل كلب و خنزير برّى ، يا قابل تزكيه هست ولى طبق شروط باب صيد و ذباحه ، ذبح نشده و درنتيجه مردار است چه در اصل حلال گوشت باشد كالبقر و الغنم و . . . يا حرام گوشت كالسباع و . . . آنگاه ميتهء برخى از حيوانات پاك است مثل ماهى ، ولى سخن در ميتهء نجسه است ، باز ميتهء نجسه هم پارهاى از اجزائش از قبيل پشم ، كرك ، مو و استخوان كه روح در آنها دميده نشده و حيات در آنها حلول نكرده ، قطعا بيع و شرائش جايز
--> ( 1 ) الجوامع الفقهيه ، كتاب الغنية ص 524 .