است ، و الّا حرام است حال اى چه‌بسا چيزى در ازمنه‌اى از تاريخ داراى منافع محللهء مقصوده بوده و طبعا معامله‌اش جايز بوده ولى الان بكلّى از حيّز انتفاع افتاده و طبعا فعلا بيعش جايز نيست مانند همان ارواث طاهره كه جاى آن را از حيث سوخت ، نفت و گاز گرفته و از حيث تقويت زراعت ، كود شيميايى . و اى چه‌بسا چيزى در ازمنهء گذشته داراى منفعت محللهء مقصوده نبوده و لذا بيعش تحريم شده بود ولى الان و با پيشرفتهاى علمى منافع شايانى پيدا كرده و بيعش جايز شده و خون انسان از اين قبيل است كه در زمان شيخ اعظم منفعت نداشته و منع كرده ولى فى زماننا هذا دارد و حلال است و بقول امام راحل ره در المكاسب ج 1 ص 38 : الاظهر فيه جواز الانتفاع به فى غير الاكل و جواز بيعه كذلك . . . مع انه لم تكن فى تلك الاعصار للدم نفع غير الاكل . ] قوله : فرع : و امّا راجع به خونهاى پاك كدم الذبيحه و السمك ؛ آيا بيع و شراء آن جايز است ؟ شيخ ره مىفرمايد : اگر منفعت محللهء مقصوده نداشته باشد كه جايز نيست ولى اگر فرض كنيم كه منفعت محلله دارد مثلا با آن سقف يا ديوار منزل يا چيز ديگر را رنگ‌آميزى بكنند حال آيا اين منفعت مقصوده است يا نه ؟ مشكل است و لذا مىفرمايد : اگر قايل شويم به جواز صبغ يعنى نافذ و رايج بودن اين عمل عند الناس و منفعت محللّه داشتن آن ، در اين صورت آيا بيعش جايز است ؟ دو وجه است : 1 - اقوى الوجهين عند الشيخ ره جواز بيع است زيرا كه چنين خونى عينى از اعيان طاهره است نه نجسه و ضمنا عينى هم هست كه داراى منفعت محللهء مقصوده است فلا مانع از جواز بيع : قوله : و امّا مرفوعة :