على محمدى خراسانى
13
شرح مكاسب (فارسى)
امرارمعاش و ادامهء حيات خويش از بخشهاى حلال و مشروع از اين چهار طريق استفاده كنند و از راههاى حرام اجتناب كنند . سپس امام ( ع ) اين چهار طريق را به دو بيان عنوان كردهاند : 1 - بيان اجمالى كه گذشت ، 2 - بيان تفصيلى كه ذيلا حدود هركدام را معين كرده و يك تفسير جامعى از هريك از بخشهاى حلال و حرام آنها بيان فرمودهاند تا كاملا حلال از حرام ممتاز شده و حجت بر همگان تمام شود و آن اينكه : امّا تفسير الولاية : ولايت به معناى رياست و سلطنت بعضى بر بعض ديگر است در بابى از ابواب و امرى از امور و وجه تقديم جهت ولايت بر ساير جهات اين است كه : ساير امور و شؤون زندگى مردم بر ولايت بستگى دارد زيرا پرواضح است كه اگر ولايت و حكومت بر مردم نباشد اختلاف و هرجومرج بىداد كرده و فساد در برّ و بحر آشكار مىشود و طبعا باب تجارت و صناعت و . . . نيز بسته مىشود و لذا مولى على ( ع ) فرموده : لابدّ للناس من امير برّ او فاجر يعمل فى امرته المؤمن و يتمتع فيها الكافر و يبلغ الله فيها الاجل و يجمع فيها الفيء و يقاتل بها العدّ و يأمن به السبل و يؤخذ به للضعيف من القوى حتى يستريح برّ و يستراح من فاجر با حفظ اين نكته مىگوييم : ولايت و رياست بر مردم دو شعبه دارد : 1 - حلال . 2 - حرام . امّا جهت حلال از ولايت : قبول ولايت و مسؤوليت [ استاندارى ، فرماندارى ، امامت جمعه ، جمع ماليات و . . . ] از ناحيهء واليان و حاكمان عادل ، منصوب شدن به مسؤوليتى در