و شعور انسانىِ ما باشد ؟ ! درست است كه حالت كامل حضور ، كار مردان خدا و اولياء الهى است و از كسانى برمىآيد كه دنيا را سه طلاقه كرده‌اند ؛ امّا ما نيز اگر قبل از شرفيابى به حرم حضرت امام رضا عليه السلام مقدارى دربارهء عظمت و بزرگوارى آن حضرت بينديشيم و توجّه كنيم كه به چه جايى مىخواهيم قدم بگذاريم ، بىشك در چگونگى زيارت ما اثر مىگذارد . « چهار » گوشهء ضريح در نظر گرفتن عظمت و بزرگوارى حضرت امام رضا عليه السلام و توجّه به مقام ولايت و معرفت آن بزرگوار به نورانيّت ، در كيفيّت و چگونگى زيارت زائر ، اثر به سزايى دارد و در نتيجه لطف و عنايت امام رضا عليه السلام به چنين زائرى بىحساب خواهد بود . در اين گونه مواقع ، چهار عمل اصلى « 1 » به كار نمىآيد و لطف و كرم آن بزرگوار بىحدّ و شماره است . در اين موارد سوز و توجّه ، زمينه‌ساز عنايت امام رضا عليه السلام مىشود و علم و آگاهى از نِسبِ اربعه « 2 » در آن تأثيرى ندارد ؛ همان‌گونه كه شناخت علل چهارگانه « 3 » و ساير گفته‌هاى ارسطو و ديگران در آن نقشى ندارد و زر و زيور خسروپرويز و زور و بازوى رستمِ زال نيز ، زاد و توشهء اين راه نبوده و زمينه‌ساز عنايت بىزوال امام رضا عليه السلام به زائران نمىباشد . در برخى از موارد ، پناهندگان به امام رضا عليه السلام نه قلب نورانى دارند نه علم و آگاهى ، نه داراى زر و زيورند و نه . . . . ؛ ولى امام رئوف حضرت علىّ بن موسى الرضا عليه السلام بر اساس ولايت مطلقهء خود كه مقيّد به قيدى نيست ، به خاطر حكمتى كه خود مىدانند ، از آنان دستگيرى مىنمايند و آنچنان زائران خود را تحت تأثير قرار مىدهند كه گويى چهار گوشهء ضريح را همچون چهار گوشهء بيت المعمور در عرش مىبينند و آنچنان با امام رضا عليه السلام به گفتگو مىنشينند كه گويى كاملًا آن حضرت را مىبينند . همه زائران بايد كارى كنند كه مورد توجّه و عنايت كامل حضرت امام رضا عليه السلام قرار گيرند .

--> ( 1 ) . چهار عمل اصلى : جمع و تفريق و ضرب و تقسيم . ( 2 ) . نسب اربعه : 1 ) - تساوى 2 ) - عموم و خصوص مطلق 3 ) - عموم و خصوص من وجه 4 ) - تباين . ( 3 ) . علل چهارگانه : ارسطو تقسيم‌بندى علل را به اين صورت بيان كرد : 1 ) - علّت فاعلى 2 ) - علّت‌غايى 3 ) - علّت مادّى 4 ) - علّت صورى .