امّا آنچه خاطر ما را نگران مىساخت ، كشورهاى اسلامى بود ، زيرا ما گرچه با آن مرد بيمار ( امپراطورى عثمانى ) قراردادهايى بسته بوديم كه همهء آنها به نفع ما بود و بنا بر پيشبينيهاى كارشناسان وزارت مستعمرات ، امپراطورى بيمار عثمانى ، در مدّتى كمتر از يك قرن ، آخرين نفسهاى خود را خواهد كشيد ، همچنين قراردادهايى پنهانى و محرمانه با دولت ايران داشتيم و در ايران و عثمانى ، جاسوسان و مزدوران خود را جاى داده بوديم و رشوه و فساد ادارى و سرگرمى پادشاهان با زنان زيبا ، كالبد اين دو كشور را متلاشى كرده بود ؛ ولى در عين حال ما باز هم بنا به عللى اميد و اطمينانى به نتايج سياستهاى خود نداشتيم كه مهم‌ّترين آن علل عبارتند از : 1 - نفوذ نيرومند اسلام در دل مسلمانان ، زيرا هر فرد مسلمان عميقاً به دين اسلام معتقد و پايبند است ، بطورى كه مسلمانان عادى ، ايمانشان به اسلام همانند ايمان كشيشان به مسيحيّت است و همان گونه كه رهبران مذهبى مسيحيّت در راه دينشان ، از سرِ جان و مال خود مىگذرند و مسيحيّت را بر همه چيز ترجيح مىدهند ، عوام مسلمانان هم فدائى دين اسلامند و اسلام را بر همه چيز برمىگزينند و اختيار مىنمايند . و مسلمانان شيعه ، در ايران براى منافع ما خطرناكترند چرا كه ايشان مسيحيان را كافر و نجس مىدانند . پس شخص مسيحى ، در نزد مسلمانان شيعه ، به منزلهء نجاست گنديده‌اى است كه دست او را آلوده كرده باشد و او هر آن ، درصدد بر طرف كردن آن نجاست و آلودگى از خويش است . روزى از شيعه‌اى پرسيدم : چرا شما اين گونه به مسيحيان مىنگريد ؟ او گفت : پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله و سلم ، انسانى حكيم بود و مىخواست كه هر كافرى را تحت فشار ادبى قرار دهد تا در اثر احساس تنگنا و وحشت به سوى خدا و دين صحيح الهى هدايت شود ، همان گونه كه حكومتها هر گاه از