هامفري (مستر همفر)

33

مزدوران انگليس، خاطرات همفر جاسوس انگليس در كشورهاى اسلامى (فارسى)

بدشان مىآمد و من آخرش هم نفهميدم كه اين جوانك با وجود اين كه سنّى مذهب است ، فارسى را كجا آموخته و چگونه با عبدالرضاى شيعه مذهب ، رفيق شده ؟ البتّه هيچ يك از اين دو امر عجيب نبود ، چرا كه در بصره شيعه و سنّى با يكديگر برخورد مسالمت آميز و برادرانه داشتند ، همانطور كه ساكنان بصره به هر دو زبان ( فارسى و عربى ) آشنايى داشتند و بسيارى از آنها تركى را هم بلد بودند . محمّد بن عبدالوهّاب ، جوانى به تمام معنى آزاد بود و بر ضدّ شيعه تعصّبى نداشت ( در صورتى كه اغلب سنّيها چنين بودند چرا كه آنها بر ضدّ شيعه آنچنان تعصّب داشتند كه گروهى از شيوخ سنّى ، شيعيان را تكفير مىكردند و مىگفتند : ايشان مسلمان نيستند ) همان گونه كه او براى اتباع مذاهب چهارگانهء متداول در ميان سنّيها نيز ارزشى قائل نبود و مىگفت : چيزى از ناحيهء خدا بر اين مذاهب نازل نشده است . داستان مذاهب چهارگانهء اهل سنّت اين است كه : سنّيهاى مسلمان پس از آن كه از رحلت پيامبرشان بيش از يك قرن گذشته بود چهار عالم بنامهاى : ابوحنيفه ، احمد بن حنبل ، مالك بن انس و محمّد بن ادريس شافعى در ميانشان سرآمد شدند و بعضى از خلفا ، مردم را وادار كردند كه از يكى از اين چهار تن تقليد كنند و از آن به بعد ، نبايد عالمى از علما در كتاب و سنّت پيامبر ، اجتهاد كند . آنان با اين كار در حقيقت درِ انديشه‌هايشان را بستند و جمود امروز مسلمانان از تحريم اجتهاد آن روز سرچشمه مىگيرد . در حالى كه شيعيان اين فرصت را غنيمت شمردند تا مذهب خود را حتّى الامكان گسترش دهند ، و تلاش شيعه در گسترش مذهب خودش بدانجا انجاميد كه جمعيّت انگشت شمار شيعه كه يك دهم تعداد سنّيها نبود ظرف