بعض ، فأيّما رجل قطعت له من مال أخيه شيئاً يعلم أنّه ليس له ، فإنّما أقطع له قطعة من النّار . « 1 » همانا من ميان شما با بيّنه‌ها و سوگندها قضاوت مىنمايم و بعضى از شما بيشتر از بعض ديگرى قدرت در اقامهء دليل خود دارد ، ( به خاطر بيان بهتر به خوبى مىتواند گفتار خود را مستدلّ نمايد ) . پس هر كس كه من از مال برادرش ( بر اساس بيّنه و يمين ) به او چيزى دادم كه او خود مىداند كه آن مال او نيست ، من ( در واقع ) قطعه‌اى از آتش را به او داده‌ام . اين روايت ظاهر است در اين كه بيّنه و يمين نمىتواند هميشه مطابق با واقع و حقيقت باشد . بنابراين در مواردى كه اين گونه نيست عدالت واقعى اجراء نشده و بر اساس حكم ظاهرى عمل شده است . فراست و زيركى در قضاوت قاضى بايد حتّى در زمان غيبت امام عصر عجّل اللَّه تعالى فرجه علاوه بر علم به مسايل قضايى و عدالت ، از فراست و زيركى در قضاوت نيز برخوردار باشد تا بتواند به وسيلهء آن از بيّنهء غير واقعى و يمين كاذب جلوگيرى كند و اين حقيقتى است كه متأسّفانه از زمان‌هاى دور رعايت نشده است . قاضى بايد از قضاوت‌هاى حضرت اميرالمؤمنين عليه السلام درس بياموزد و بداند كه گاهى با زيركى و فراست مىتواند از واقعيّت جريان آگاه شود ، بدون اين كه نوبت به شاهد و سوگند برسد . قاضى در صورتى از بيّنه و قسم مىتواند كمك بگيرد كه در بن‌بست قرار گرفته باشد و راهى براى به دست آوردن واقعيّت نداشته باشد .

--> ( 1 ) . مستدرك الوسائل : 17 / 366 .