شده است » و آيه : وَ ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا . . . ؛ « 1 » « هر آنچه را رسول براى شما آورد بگيريد و هر چه را از شما بازداشت ، بازداريد » . بر آن دلالت مىكند . « 2 » كميّت تفسير پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم از قرآن اين پرسش در بين قرآن‌پژوهان از دير زمان مطرح بوده كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تا چه اندازه قرآن را براى امت تبيين فرموده و معانى آن را تعليم داده‌اند ؟ در اين باره سه ديدگاه هست . الف ) برخى بر اين باورند كه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تمام معانى قرآن را بيان فرموده به همان نحو كه تمام الفاظ را تلاوت كرده‌اند ، از جمله دليل آنها آياتى است كه پيش از اين ملاحظه كرديد ؛ « 3 » ب ) برخى همانند سيوطى و خويى در جانب ديگر مىگويند : پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تنها اندكى از آيات را تعليم داده‌اند دليل آنان روايتى است كه از عايشه نقل شده كه گفته است : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم جز تعدادى از آيات را كه جبرييل به ايشان آموخته بود ، تفسير نكرد . « 4 » حجم روايات منقول از پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در زمينه تفسير نيز كه هم اكنون در اختيار ما است مؤيّد اين قول مىباشد اين روايات بالغ بر 250 حديث مىشود و اين عددى

--> ( 1 ) . حشر ، 7 ( 2 ) . از جمله ادله ديگرى كه دلالت مىكند ، تفسير قرآن به وسيله وحى بر پيامبر نازل مىشده آيات 16 تا 19 سوره قيامت ( بنا به يك احتمال ) و آيه شريفه . . . لا تَعْجَلْ بِالْقُرْآنِ مِنْ قَبْلِ أَنْ يُقْضى إِلَيْكَ وَحْيُهُ ( طه ، 114 ) است شيخ مفيد به استناد اين آيه مىگويد : « تأويل و تفسير معانى قرآن از ناحيه خدا نازل مىشده . . . و چون گاهى تأويل قرآن ، قرآن ناميده مىشود مانند اين آيه ، پس تأويل قرآن از ناحيه وحى است و خداوند در اين آيه به پيامبرش دستور مىدهد پيش از پايان يافتن وحى ، براى تفسير و تأويل آيات شتاب نكند » ( محمد مفيد ، اوائل المقالات ، ص 81 ) . ( 3 ) . التفسير الكبير ، ج 1 ، ص 5 ، 6 ؛ ابن قيّم ، أعلام الموقّعين ، ج 1 ، ص 11 ( 4 ) . ر . ك : جامع البيان ، ج 1 ، ص 29 ؛ تفسير القرآن العظيم ، ج 1 ، ص 6 .