صورتى كه از چارچوب دلالت عقلايى الفاظ بر معانى ، بيرون بوده با هيچ‌يك از اقسام دلالتهاى الفاظ منطبق نباشد ، پذيرفتنى نيست « 1 » جز آنكه آنها را از معصوم نقل كنند . 5 . فهم مرتبه‌اى از معانى بطونى آيات به معناى پايان معناى آيات نيست و راه همچنان براى درك معارف بيشتر باز است ، درجه خفاى بطون براى همه يكسان نيست چه بسا معنايى براى عده‌اى ظاهر باشد و براى عده‌اى ديگر باطن تلقى شود . « 2 » 6 . همه معارف قرآنى در همه مراحل باطنى آن هم سوى يكديگر بوده ، مفسّر يكديگرند و هرگز اختلافى بين باطنها و مراحل درونى قرآن وجود ندارد ؛ زيرا مراحل درونى آن مانند مظاهر بيرونىاش كلام خداست و اگر از نزد غير خدا تنزل يافت حتما با هم مختلف بود ؛ بنابراين سراسر مطالب قرآن از همه جهت هماهنگ است يعنى هم ظاهرها و هم باطنها با يكديگر و هم پيوند هر ظاهر با باطن برتر از خود همچنان محفوظ است . « 3 » 7 . به طور قطع معيارهايى براى درك صحت و سقم معارف بطونى آيات قرآن ( همانند ظواهر آن ) وجود دارد و چون گفتيم علم بطون آيات در تمام مراتب آن ويژه نبى اكرم و اوصياى ايشان است ، پس بايد از يك‌سو انتساب حديث به معصوم احراز شود و از سوى ديگر بنا به اطلاق « روايات عرض » ( كه به ما دستور مىدهد همه احاديث و انديشه‌ها را با قرآن بسنجيم ) « 4 » آنچه به دست ما رسيده از معارف آيات بايد با روح تعاليم قرآن همسان و موافق باشد چون معصوم كه هم وزان قرآن است بيرون

--> ( 1 ) . ر . ك : روش‌شناسى تفسير قرآن ، زير نظر محمود رجبى ، ص 257 ، 258 و نيز : التحرير و التنوير ، ج 1 ، ص 34 - 37 . ( 2 ) . ر . ك : الميزان ، ج 3 ، ص 48 ذيل آيات 7 - 19 از سوره آل عمران و قرآن در اسلام ، ص 20 - 22 ؛ من هدى القرآن ، ج 1 ، ص 44 . ( 3 ) . عبد اللّه جوادى آملى ، تسنيم ، ج 1 ، ص 128 ( 4 ) . اين روايات به صورت متواتر در مصادر شيعى نقل شده‌اند به طور نمونه ، ر . ك : الكافى ، ج 1 ، 69 ، ح 1 - 5 ؛ تفسير العياشى ، ج 1 ، ص 82 ، ح 18 - 23 ؛ الامالى ، ص 300 ، ح 16 ؛ التوحيد ، ص 110 ، 9 ؛ عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 20 ، ح 45 ؛ الامالى ، ج 1 ، ص 236 ، در برخى از اين احاديث سنت قطعيه پيامبر خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نيز در كنار كتاب خدا ميزان صحت و سقم روايات معرفى شده است .