موضع خود دفاع نمايند تا حجت بر چنان افرادى تمام شود ؛ اين برخوردها در سنّت و سيره ائمّه با مخالفان كه سرانجام تفسيرشان آگاهانه يا ناآگاهانه به تفسير به رأى مىانجامد ، توبيخى و بازدارندگى و نسبت به اصحاب خود تشويقى و روش‌دهى براى درك معارف قرآن است در عين حال هشدار نسبت به كسانى است كه اگر به هر دليل نتوانند مراد خدا را درك كنند ، اعمال رأى نكنند و آن را به اهلش واگذارند . « 1 »

--> ( 1 ) . ساير ادله اخباريون بر نهى از تفسير عبارت است از : « استنباطهاى ما ظنى است » مرحوم استرآبادى كه مىگويد : تمسك به استنباطهاى ظنى در احكام خداى تعالى جايز نيست و در صورت فقدان قطع به حكم خدا يا حكم ائمّه اطهار عليهم السّلام بايد توقف شود » . ( ر . ك : محمد امين استرآبادى ، الفوائد المدنية ، ص 129 و نيز ر . ك : فرائد الاصول ، ص 38 به نقل از سيّد صدر در شرح وافيه . اگر مراد از اين سخن ، استنباطهاى ظنّى غير معتبر باشد ، سخنى درست است ، يعنى همان ظن و گمانى كه قرآن در آيات متعدّد ، ما را از پيروى از آن بازداشته است ( يونس ، 26 ، نجم ، 23 و . . . ) ولى اگر براى اين استنباطهاى ظنى دليل معتبرى داشته باشيم « يعنى ظنى كه با اعتبار عقلايى همراه و پذيرفته شده است » در اين صورت تفاوتى بين استنباط از آيات و روايات و بيانات عرفى نيست ( ر . ك : كفاية الاصول ، ج 1 ، ص 304 ) جز آنكه بگوييد قرآن زبانى ويژه دارد و سخنش به گونه‌اى است كه براى غير معصوم جز گمانى ( غير معتبر ) ببار نمىآورد ، در اين صورت به دليل قبلى بازمىگردد و جوابش گذشت . ظواهر قرآن از متشابهات است . سيّد صدر ( از اخباريون ) مىگويد : « محكمات تنها نص كتاب خواهند بود و شامل ظواهر نمىشوند ، پس ظواهر قرآن از متشابهاتند و قرآن ما را از عمل به متشابهات نهى كرده است » . ( به نقل از فرائد الاصول ، ص 38 ) اين استدلال هم درست نيست چون لفظى كه ظاهر در معنايش باشد ، در لغت و در عرف محاوره آن را متشابه نمىنامند چون هر چند ، چند معنا از چنين لفظى به ذهن مىآيد ولى علاقه لفظ به يكى از معانى به حدى است كه احتمالهاى ديگر را ناچيز مىكند ( و در عرف محاوره به آن احتمالها هيچ توجّهى نمىكنند ) به خلاف متشابه كه چند معنا در عرض هم به ذهن مىآيد و در يكى از آنها ظهور ندارد به گونه‌اى كه ديگر معانى را تحت الشعاع قرار دهد ، بنابراين نهى از پيروى از متشابه شامل عمل به ظواهر قرآن نمىشود . « مبين و معلم قرآن پيامبر خداست » آيات از قرآن مانند : وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنَّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ . . . ( النحل ، 66 ) و نيز . . . يُعَلِّمُهُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ . . . * ( الجمعة ، 2 ) نشان مىدهد قرآن نيازمند به معلم و مبيّن ( يعنى پيامبر اكرم و