الدكتور فتح الله المحمدي (نجارزادگان)

379

تفسير تطبيقى (فارسى)

شناخت نقاط اشتراك و افتراق فريقين در تفسير آيه مفسران شيعه مانند شيخ طوسى ، « 1 » طبرسى ، « 2 » علّامه طباطبايى ، « 3 » محمد رضا القمى المشهدى « 4 » در ذيل اين آيه به بررسى جواز يا عدم جواز ساختن مسجد در كنار قبور صالحان نپرداخته‌اند گويى آنان به ظاهر آيه اكتفا كرده و آن را جايز مىداند . هر چند برخى از مفسران شيعى پيشنهاد ساختن مسجد بر اين مكان را براى تبرك مىدانند مفسران اهل سنت نيز تا پيش از قرطبى ( م / 671 ق ) متعرّض اين مسئله نشده‌اند ( مانند واحدى نيشابورى « 5 » ( م / 468 ق ) ، ابن عطيه الاندلسى ، « 6 » ( م / 546 ق ) قرطبى : نخستين بار اين بحث را ذيل آيه مذكور مطرح كرده است . « 7 » پس از وى برخى ديگر از مفسران مانند ابن كثير « 8 » و آلوسى « 9 » به بررسى اين مسئله پرداخته‌اند . مفسران اهل سنت در مورد استفاده جواز مسجدسازى بر قبور يا كنار قبور صالحان از اين آيه ترديد ندارند بلكه برخى از آنها مانند شيخ شهاب الدين خفاجى به دليل اين آيه به صراحت ، فتواى بر جواز مسجدسازى در آن مكان را داده‌اند . « 10 » و برخى ديگر پيشنهاد مسجد ساختن در اين آيه را ، براى نماز گزاردن در آن و تبرك به مكان اصحاب كهف مىدانند . « 11 » تنها دليل براى منع در نزد مفسران ادله برون قرآنى است كه مشتمل بر ادله روايى و سيره صحابه درباره قبر پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ، و نيز دليل اعتبارى سد الذرائع ( ساختن مسجد موجب عبادت صاحب مسجد و تعظيم قبر خواهد شد ) مىباشد . آلوسى احتمال مىدهد مراد از مسجدسازى در اين آيه ، مسجد

--> ( 1 ) . ر . ك : التبيان ، ج 7 ، ص 240 . ( 2 ) . نك : مجمع البيان : ج 6 ، ص 710 . ( 3 ) . ر . ك : الميزان ، ج 13 ، ص 267 . ( 4 ) . ر . ك : كنز الدقائق ، ج 8 ، ص 35 . ( 5 ) . ر . ك : الوسيط ، ج 3 ، ص 141 . ( 6 ) . ر . ك : المحرر الوجيز ، ج 3 ، ص 507 . ( 7 ) . ر . ك : الجامع لاحكام القرآن ، ج 10 ، ص 379 . ( 8 ) . ر . ك : تفسير القرآن العظيم ، ج 3 ، ص 78 . ( 9 ) . ر . ك : روح المعانى ، ج 9 ، ص 343 . ( 10 ) . به نقل از : روح المعانى ، ج 10 ، ص 343 . ( 11 ) . ر . ك : زمخشرى ، كشاف ، ج 2 ، ص 711 .